TÜİK: Türkiye’de Her 10 Kişiden 4’ünün Bakım Sorumluluğu Var

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin “İş ve Aile Yaşamının Uyumu” araştırmasının sonuçlarını yayımladı.

Araştırma, bireylerin iş yaşamı ile bakım sorumlulukları arasındaki ilişkiyi ortaya koyarken, özellikle kadınların bakım yükü ve çalışma hayatındaki durumuna dair dikkat çekici veriler sundu.

Hanehalkı İşgücü Araştırması kapsamında gerçekleştirilen çalışmada, 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişi incelendi.

Buna göre nüfusun %43,1’inin çocuk, torun veya bakıma muhtaç yetişkinlere yönelik bakım sorumluluğu bulunduğu belirlendi.

Kadınlarda bakım sorumluluğu oranı %45,6 olurken, erkeklerde bu oran %40,6 olarak kaydedildi.

Araştırmaya göre 2025 yılında 18-74 yaş grubunda genel işgücüne katılma oranı %58,2 oldu. Bakım sorumluluğu bulunan kişilerde bu oran %60,5’e yükselirken, bakım sorumluluğu olmayanlarda %56,4 olarak gerçekleşti.

Kadınlarda dikkat çeken farklılık ise bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılım oranının %37,8’de kalması oldu. Bakım sorumluluğu olmayan kadınlarda ise oran %41,7 olarak ölçüldü.

Erkeklerde bakım sorumluluğu bulunanların işgücüne katılım oranı %86,0’a ulaşırken, bakım sorumluluğu olmayan erkeklerde bu oran %70,0 oldu.

İstihdamda bulunan bireylerin %39,0’ının yalnızca çocuk bakım sorumluluğu taşıdığı açıklandı. Sadece torun bakım sorumluluğu olanların oranı %2,3 olurken, yalnızca yetişkin bakım sorumluluğu bulunanların oranı da %2,3 olarak hesaplandı.

Çocuk ve yetişkin bakımını birlikte üstlenenlerin oranı ise %2,1 seviyesinde gerçekleşti.

Çocuk bakım sorumluluğu bulunan ve çalışan bireylerin yalnızca %14,0’ı kurumsal bakım merkezlerinden yararlandı.

Evde ücretli bakım hizmeti kullananların oranı %1,6 olurken, hem kurumsal hem evde bakım hizmeti kullananların oranı %1,4 oldu.

Araştırmaya göre çalışan ebeveynlerin %83,0’ı herhangi bir profesyonel bakım hizmeti kullanmadı.

Yetişkin bakım sorumluluğu bulunan çalışanların %17,0’ı evde ücretli bakım hizmeti alırken, %3,6’sı kurumsal bakım merkezlerini tercih etti. Bu grupta profesyonel bakım hizmeti kullanmayanların oranı ise %79,3 olarak kaydedildi.

Çocuk bakım hizmeti kullanmayan çalışanların %50,8’i bakımın kendileri veya eşleri tarafından karşılandığını belirtti.

Katılımcıların %19,7’si çocukların kendi kendilerine bakabildiğini ifade ederken, %17,6’sı profesyonel bakım hizmetlerinin maliyetinin yüksek olduğunu söyledi.

Bakımın büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlar tarafından üstlenildiğini belirtenlerin oranı ise %5,5 oldu.

Yetişkin bakım hizmeti kullanmayan çalışanların %72,6’sı profesyonel hizmete ihtiyaç duymadığını ifade etti.

Katılımcıların %17,9’u bakım hizmetlerinin pahalı olduğunu belirtirken, %5,3’ü ise yakın çevrede uygun bakım merkezi veya boş kontenjan bulunmadığını dile getirdi.

Araştırma sonuçlarına göre iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürüten çalışanların %70,1’i herhangi bir zorluk yaşamadığını belirtti.

Ancak zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin en büyük problemi uzun çalışma saatleri oldu.

Katılımcıların %38,4’ü uzun çalışma saatlerini, %26,9’u işin yorucu yapısını ve %8,9’u ise ev ile iş arasındaki uzun ulaşım süresini temel sorun olarak gösterdi.

Uzun çalışma saatlerinden kaynaklanan zorluk yaşayan erkeklerin oranı %39,3 olurken, kadınlarda bu oran %36,4 olarak ölçüldü.