CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer’in paylaştığı verilere göre, nohut üreticisinin elinden çıkan ürün ile tüketicinin markette karşılaştığı fiyat arasında önemli fark bulunuyor.
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer’in paylaştığı verilere göre, nohut üreticisinin elinden çıkan ürün ile tüketicinin markette karşılaştığı fiyat arasında önemli fark bulunuyor.
Gürer, nohutta üretici fiyatlarının bölge ve kaliteye göre kilogram başına 28-42 TL arasında değiştiğini, marketlerde ise aynı ürünün kilogram fiyatının 120-170 TL seviyelerine ulaştığını belirtti.
Türkiye’de nohut üretiminin 2002 yılında 590 bin ton seviyesinde olduğunu belirten Gürer, 2026 yılı için ise Bitkisel Üretim Genel Tahmini kapsamında nohut üretiminin 510 bin ton olarak öngörüldüğünü ifade etti.
Nohut üretimindeki gerilemenin yanı sıra ithalatın da yükseldiğine dikkat çeken Gürer, son yıllarda Türkiye’nin hem nohut ithal ettiğini hem de ihracat gerçekleştirdiğini söyledi.
Verilere göre Türkiye, 2025 yılında 330 bin 737 ton nohut ithal etti. Bu ithalat için yurt dışına 262 milyon 123 bin dolar ödeme yapıldı.
2026 yılının ilk yarısında ise 132 bin 334 ton nohut ithalatı gerçekleştirilirken, ithalat faturası 94 milyon 860 bin dolar oldu.
Nohut ithalatında Rusya, Meksika, Kanada ve Kazakistan öne çıkarken, Türkiye’nin Irak, Suriye ve Pakistan’a da nohut ihraç ettiği belirtildi.
Nohutta üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının bölge ve kaliteye göre değiştiğini belirten Gürer, üreticinin ürününü düşük fiyatla satarken tüketicinin markette çok daha yüksek fiyatlarla karşılaştığını ifade etti.
Gürer’in verdiği bilgilere göre, üreticiden çıkan nohudun kilogram fiyatı 28-42 TL arasında değişirken, tüketici fiyatları 120-170 TL seviyelerine kadar çıkıyor.
Bu tablo, nohut piyasasında üretimden perakendeye kadar geçen süreçte oluşan fiyat farkını gündeme getiriyor. Üretici tarafında maliyetlerin yükselmesi, tüketici tarafında ise gıda fiyatlarının artması sektörün temel gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Nohut üretiminde tohum ve ilaç başta olmak üzere girdi maliyetlerindeki artış da dikkat çekiyor.
Gürer’in aktardığı verilere göre, 2024 yılında nohut tohumu ton başına 25 bin TL, ilaç maliyeti 15 bin TL seviyesindeyken, nohutun satış fiyatı yaklaşık 30 bin TL olarak gerçekleşti.
2025 yılında tohum fiyatı 40 bin TL’ye, ilaç maliyeti 20 bin TL’ye yükselirken, nohudun ton fiyatı 32 bin TL seviyesinde kaldı.
2026 yılında ise tohum fiyatının 65 bin TL’ye, ilaç maliyetinin 35 bin TL’ye çıktığı, nohudun ton satış fiyatının ise yaklaşık 32 bin 100 TL olduğu belirtildi.
Girdi maliyetleri ile ürün satış fiyatı arasındaki makasın açılması, üreticinin kârlılığı ve gelecek sezonlarda ekim kararları açısından önem taşıyor.
Nohudun yoğun olarak üretildiği bölgeler arasında Ankara, Yozgat ve Konya bulunuyor. Üretim maliyetleri ve ürün fiyatlarının üreticinin ekim kararlarını etkilediği belirtiliyor.
Gürer, Yozgat’ta görüştüğü üreticilerin girdi maliyetlerindeki artıştan şikâyet ettiğini aktarırken, Niğde’de ise nohut ekim alanlarının daraldığını, buna karşılık fasulye ekiminde artış yaşandığını ifade etti.
Ürün fiyatlarının maliyetleri karşılamaması durumunda üreticilerin farklı ürünlere yönelmesi, bakliyat üretiminde arzın gelecek dönemlerde nasıl şekilleneceği açısından da önem taşıyor.
Nohut üretiminin sürdürülebilirliği açısından Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) alım politikalarının önem taşıdığına dikkat çekildi.
Gürer, üreticinin maliyetlerini karşılayabileceği bir fiyat oluşması ve nohut üretiminin devamlılığının sağlanması için TMO’nun piyasada destekleyici bir rol üstlenmesi gerektiğini belirtti.
Üretim planlaması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve çiftçinin tohum, gübre, ilaç, sulama, elektrik ve mazot gibi temel üretim kalemlerinde desteklenmesi, bakliyat arzının artırılması açısından öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
Bakliyat sektöründe nohutun yanı sıra yeşil mercimekteki ithalat verileri de dikkat çekiyor.
Gürer’in verdiği bilgilere göre Türkiye, 2020-2026 döneminde toplam 541 bin 63 ton yeşil mercimek ithal etti. Bu ithalat karşılığında yaklaşık 470,5 milyon dolar ödeme gerçekleştirildi.
Yeşil mercimek ithalatı 2020 yılında 52 bin 387 ton olurken, 2025 yılında 118 bin 999 tona yükseldi. Böylece söz konusu dönemde ithalat miktarı yaklaşık yüzde 127 arttı.
TMO, 2026 dönemi natürel yeşil mercimek alım fiyatını ton başına 32 bin TL olarak belirledi. Kurum tarafından yapılan açıklamaya göre alımlar 31 Ağustos’ta başlayacak.
Gürer, TMO’nun yeşil mercimek alım kararını olumlu ancak zamanlama açısından geç bulduğunu belirtti.
Üreticilerin ürünlerini TMO alım fiyatının altında, kilogram başına 21-22 TL seviyelerinden tüccara sattığını ifade eden Gürer, alım fiyatının hasat başlamadan önce açıklanmasının üreticinin pazarlık gücünü artırabileceğini savundu.
TMO’nun ton başına 32 bin TL olarak belirlediği alım fiyatının kilogram karşılığı 32 TL’ye denk geliyor. Bu nedenle üreticinin hasat döneminde açıklanacak alım fiyatını önceden bilmesinin, ürününü hangi kanaldan ve hangi fiyattan satacağı konusunda daha sağlıklı karar vermesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Nohut ve mercimekteki fiyat ve ithalat verileri, bakliyat üretiminde maliyet, üretici fiyatı, tüketici fiyatı ve arz planlamasının birlikte ele alınmasının önemini ortaya koyuyor.
Gürer, Türkiye’nin nohut, mercimek ve fasulye gibi temel bakliyat ürünlerinde üretim kapasitesini artırabilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek, tarım politikalarının ürün deseninin doğru planlanması ve üretim maliyetlerinin azaltılması temelinde ele alınması gerektiğini ifade etti.
Bakliyat ürünlerinde üreticinin sürdürülebilir gelir elde etmesi, tüketicinin uygun fiyatla ürüne erişebilmesi ve ithalat ihtiyacının azaltılması, sektörün önümüzdeki dönemdeki temel başlıkları arasında yer alıyor.
Yorum Yazın