TCMB Faiz İndirimleri Banka Faizlerine Nasıl Yansıdı?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” adlı blog platformunda yayımladığı yeni analizde, politika faizindeki değişimlerin bankaların kredi ve mevduat faizlerine ne ölçüde yansıdığını ele aldı.

Çalışmada, 2025 yılı Temmuz ayından itibaren başlayan faiz indirim sürecinin bankacılık sektörü üzerindeki etkileri ayrıntılı biçimde incelendi.

TCMB’nin politika faizi, bankaların merkez bankasından bir hafta vadeli borçlanma maliyetini ifade ediyor.

Bu faiz oranında yapılan değişikliklerin, mevduat ve kredi faizlerine yansıması bekleniyor. Ancak bu aktarım; bankaların beklentileri, likidite koşulları, makroihtiyati düzenlemeler ve risk algısı gibi unsurlara bağlı olarak farklılaşabiliyor.

Bankalar, politika faizinin çok üzerinde mevduat faizi belirlediklerinde fonlama maliyetleri artarken, politika faizinin belirgin altında yapılan fiyatlamalar mevduat kaybına yol açabiliyor.

Bu mekanizma sayesinde merkez bankaları, politika faizi aracılığıyla mevduat faizlerini dolaylı olarak etkileyebiliyor.

Kredi faizleri ise mevduat faizlerinden farklı dinamiklere sahip.

Bankalar, fonlama maliyetlerine ek olarak düzenleme maliyetleri, kârlılık hedefleri ve geri ödenmeme riskini dikkate alarak kredi fiyatlaması yapıyor.

Kredilerin daha uzun vadeli olması nedeniyle enflasyon beklentileri ve makroekonomik görünüm de kredi faizlerinde belirleyici oluyor.

TCMB’nin bankacılık sistemine sağladığı likiditenin maliyetini gösteren Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti (AOFM), faiz aktarımını anlamada önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor.

Mart 2025’te politika faizinin üzerine çıkan AOFM, haziran ayında enflasyon görünümündeki iyileşmeyle yeniden politika faizine yakınsadı.

Son dönemde AOFM’nin yüzde 38 seviyelerinde seyrettiği belirtiliyor.

TCMB, 2025 Temmuz–Ekim döneminde politika faizinde toplam 650 baz puanlık indirim yaptı.

Bu indirimin, 4 Temmuz – 5 Aralık 2025 döneminde banka faizlerine belirgin şekilde yansıdığı görülüyor.

TL mevduat ve ticari kredi faizleri yaklaşık 690 baz puan geriledi.

İhtiyaç kredisi faizleri ise yaklaşık 300 baz puan düştü.

Büyük firmaların kredi maliyetleri 630 baz puan azalırken,

KOBİ’lerin kredi maliyetlerinde daha güçlü bir düşüş (750 baz puan) kaydedildi.

İhtiyaç kredilerindeki düşüşün sınırlı kalmasında, kredi büyümesine yönelik makroihtiyati düzenlemelerin etkili olduğu değerlendiriliyor.

Analize göre kısa vadeli faiz oranları politika faizi değişimlerinden doğrudan etkilenirken, uzun vadeli faizlerde enflasyon beklentileri ve ülke risk primi daha belirleyici oluyor.

İncelenen dönemde toplam 650 baz puanlık indirimin; 0–12 ay vadeli ticari kredilere 480 baz puan, 12–24 ay vadeli kredilere 720 baz puan, 24 ay ve üzeri vadeli kredilere ise 400 baz puan düşüş olarak yansıdığı tespit edildi.

24 Temmuz sonrasında uzun vadeli faizlerde görülen gerilemenin, ülke risk primindeki düşüş ve enflasyon beklentilerindeki iyileşmeyle uyumlu olduğu ifade edildi.

Çalışmanın sonuçları üç temel noktaya işaret ediyor:

TCMB’nin faiz indirimleri, kredi ve mevduat faizlerine büyük ölçüde yansıyor.

Kısa vadeli faizlerde politika faizi, uzun vadeli faizlerde ise beklentiler ve risk algısı belirleyici oluyor.

Uzun vadeli faizlerin kalıcı düşüşü için enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve risk priminin sınırlı kalması gerekiyor.

Bu çerçevede, para politikasında sıkı duruşun korunmasının, yalnızca faiz seviyeleri açısından değil, faiz aktarım mekanizmasının kalıcılığı bakımından da kritik öneme sahip olduğu vurgulanıyor.