Diyarbakır ve Bingöl’de 6 Tarihi Cami Yeniden İbadete Açılıyor

Diyarbakır ve Bingöl’de restorasyonu tamamlanan 6 tarihi cami, 2 Ekim Cuma günü düzenlenecek törenle yeniden ibadete açılacak.

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camii, özgün mimari dokuları korunarak restore edildi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Diyarbakır ve Bingöl’de restorasyon çalışmaları tamamlanan asırlık 6 mabedin yeniden cemaatleriyle buluşacağını duyurdu.

Bakan Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında tarihi yapıların deprem hasarlarının giderildiğini ve yapıların güçlendirildiğini belirtti.

Ersoy, tarihî taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar birçok özgün unsurun korunduğunu ifade etti.

Restorasyonu tamamlanan 6 caminin toplu açılış programı, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan Ali Paşa Camii’nde gerçekleştirilecek. Camiler, 2 Ekim Cuma günü kılınacak cuma namazıyla birlikte yeniden ibadete açılacak.

Hadım Ali Paşa tarafından 16. yüzyılda yaptırılan Ali Paşa Camii’nde, depremlerin ardından tespit edilen statik sorunların giderilmesi amacıyla güçlendirme ve restorasyon projeleri yeniden ele alındı.

Bilim heyetinin gözetiminde yürütülen çalışmalar kapsamında niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırıldı. Üst örtü, Diyarbakır’ın geleneksel dam sistemi dikkate alınarak yenilendi.

Deprem nedeniyle oluşan çatlak ve kopmalar yapısal güçlendirme ve enjeksiyon uygulamalarıyla giderildi.

Caminin özgün kündekâri kepenkleri, ahşap minberi, tavan kaplamaları ve çinileri de konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine yerleştirildi.

15’inci yüzyılda inşa edildiği değerlendirilen Parlı Safa Camii’nde özellikle minarede deprem nedeniyle meydana gelen ağır hasarlar giderildi.

Geniş çatlaklar ve parça kayıpları bulunan minare, çelik kuşak ve gergilerle güvenli hâle getirildi. Temel ve zemin durumu ise sondaj, jeofizik incelemeler ve araştırma kazılarıyla değerlendirildi.

Restorasyon kapsamında minarede ankraj, enjeksiyon ve taş onarımları gerçekleştirildi. Caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boya uygulamaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı.

İnşa tarihi kesin olarak bilinmeyen Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi’nde de deprem sonrası kapsamlı restorasyon ve güçlendirme çalışmaları yapıldı.

Özellikle ağır hasar gören tarihî minare üzerinde yoğunlaşılan çalışmalarda, yapının zemin ve temeli incelendi. Duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme uygulamaları gerçekleştirildi.

Depremde taşlarının bir bölümü yıkılan minarenin petek ve külah bölümleri özgün taşlar kullanılarak tamamlandı. Cami ve türbe, restorasyon çalışmalarının ardından yeniden ibadete hazır hâle getirildi.

Hacı Muhammed tarafından 1853 yılında yaptırılan Hanbaşı Camii’ndeki onarım çalışmaları 2022 yılında başladı. 6 Şubat depremlerinin ardından ise çalışmalar, bilim heyetinin gözetiminde güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü.

Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı. Çatı ve cepheler, yapının özgün dokusuna uygun şekilde yenilendi.

Son cemaat yeri ve harim bölümündeki çalışmalarla birlikte caminin özgün mimari özellikleri yeniden ortaya çıkarıldı.

1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii’nde, deprem sonrasında kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda oluşan çatlaklar onarıldı ve yapı güçlendirildi.

Caminin temel durumu sondaj, araştırma kazıları ve jeoradar çalışmalarıyla incelendi. Kubbe ve kasnak güçlendirilirken zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları gerçekleştirildi.

Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının da tamamlanmasıyla Melik Ahmet Paşa Camii yeniden cemaatini ağırlamaya hazır hâle getirildi.

Bingöl’de bulunan ve Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan Balaban Bey Camii’nde, deprem nedeniyle ağır hasar gören minare kontrollü şekilde söküldü.

Minare, özgün yapım tekniklerine uygun olarak yeniden inşa edildi. Caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde de çeşitli onarım çalışmaları gerçekleştirildi.

Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilenirken abdesthane ve diğer bölümlerdeki çalışmalar da tamamlandı. Böylece Balaban Bey Camii’nin özgün mimari bütünlüğünün yeniden sağlanması hedeflendi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, restorasyon çalışmalarında deprem hasarlarının giderilmesinin yanı sıra tarihi yapıların özgün mimari özelliklerinin korunmasına önem verildiğini belirtti.

Ersoy, çalışmalarda emeği geçenlere teşekkür ederek restorasyonu tamamlanan tarihi camilerin Diyarbakır ve Bingöl’e hayırlı olmasını diledi.

Diyarbakır’daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl’deki Balaban Bey Camii, 2 Ekim Cuma günü gerçekleştirilecek açılış programının ardından yeniden ibadete açılacak.