banner244

banner155

HAYVAN DAVRANIŞLARINDAN DEPREMİ TAHMİN ETMEK MÜMKÜN

Araştırmalar daha deprem olmadan birkaç gün önceden hayvanların bunu hissedebildiğini ortaya koydu.

GÜNCEL 10.10.2019, 16:03 Ceyhun İlyas
HAYVAN DAVRANIŞLARINDAN DEPREMİ TAHMİN ETMEK MÜMKÜN

Araştırmalar daha deprem olmadan birkaç gün önceden hayvanların bunu hissedebildiğini ortaya koydu.

Veteriner İç Hastalıklar ve Psikoloji Uzmanı Prof. Dr. H. Tamer Dodurka, “Hayvan davranışlarını izleyerek depremin tam olarak zamanını anlamak mümkün değildir. Ama, depremin yaklaşmasına dair sinyalleri alabilmek mümkündür” dedi.

Yapılan bilimsel çalışmalar ile algılama kapasitesi insandan çok fazla olan hayvanların depremin ürettiği elektromanyetik alanı daha deprem olmadan birkaç gün önceden irkilttiği bilinen bir gerçek. 1996 yılında Osaka Üniversitesi Yer ve Uzay Bilimleri laboratuvarında yapılan bir deneyde suni olarak oluşturulan elektromanyetik bir alana alınmış hayvanların tepkileri incelendiğinde panik halinde kaçışları ve huzursuzlukları, hayvanların depremi önceden hissettiğini kanıtlamıştır. Bu noktada tarih boyunca araştırmacıların da ilgisini çeken ‘hayvanların tepkisi depremin habercisi olabilir mi?’ sorusu, İstanbul’da meydana gelen 5,8 şiddetindeki depremden sonra yeniden gündeme geldi.

Yaşanan tüm büyük depremlerin hepsinde, hayvanlarda deprem oluşmadan birkaç gün evvelinde başlayan garip hareketler kaydedildiğini belirten İstanbul Rumeli Üniversitesi Rektörü Veteriner İç Hastalıklar ve Psikoloji Uzmanı Prof. Dr. H. Tamer Dodurka, “İzmit ve Bolu depremleri öncesinde de binlerce insanımız hayvanlardaki bu garip davranışlara şahit oldular.


17 Ağustos depreminden sonra yapılan araştırmalarda, deprem öncesi birçok sıra dışı olaydan bahsedildi ve bunların neredeyse yarısı hayvanlarla ilgiliydi. Hangi hayvan türünün daha fazla tepki verdiği bilimsel olarak izah edilememiştir. Balık ve sürüngenlerin daha duyarlı olduğuna dair ip uçları vardır ancak en fazla köpeklerin verdiği tepkiler gündeme taşınmaktadır. Bununda muhtemel nedeni bu hayvanların yakın çevremizde olmalarıdır. Yine de bazı araştırmacılar, köpeği en duyarlı hayvanlar arasında saymaktadırlar. Böyle olunca köpeklerin verdiği tepkilerin deprem habercisi olarak kullanılıp kullanılamayacağı tartışmalarını gündeme getirmektedir” dedi.

KÖPEKLERİN YER ALTINDAKİ TİTREŞİMLERİ HİSSETMESİ NORMAL
Köpeklerin böyle bir durumda kendilerini nasıl hissettiklerine dair bilgiler veren Veteriner İç Hastalıklar ve Psikoloji Uzmanı Prof. Dr. H. Tamer Dodurka şunları kaydetti:

“Düşük frekanslı sesler, yer kabuğu titreşimleri, yer çekim anormallikleri, yer eğimindeki değişimler ve sismik dalgalar, deprem öncesi açığa çıkan çeşitli gazların kokuları, havadaki iyonizasyon değişimleri, özellikle elektromanyetik alan değişimleri gibi depremle alakalı doğa olaylarını gerek bizden daha gelişmiş duyu organları ve gerekse açıklanamayan diğer algılama yetenekleri ile hissedebiliyorlar. Hatta bu elektromanyetik alan değişimlerinin onları rahatsız ettiği ve huzursuzlaştırdığı ileri sürülüyor.

Ancak her deprem aynı özellikleri taşımadığı için, örneğin bazı depremlerde bu elektromanyetik dalgaların yoğunluğu düşük olduğu için tepkisiz kalabiliyorlar. Çok uzak mesafelerden dahi koku alabilme yeteneğine sahip olan köpeğin, deprem sırasında veya deprem olmadan evvel toprak altında oluşan birtakım hareketler sırasında ortaya çıkan gaz veya benzeri kokuları duyması zor görünmüyor. Atalarından gelen deneyimler sayesinde, köpek böyle bir koku duyduğunda arkasından tehlike geldiğine iyice şartlanmış olabilir. Köpeklerin 20 bin – 80 bin titreşim/saniye olan sesleri rahatça duyabildiğini biliyoruz. O halde, yer altındaki titreşimler henüz insanları sarsacak boyutlara ulaşmadan, köpekler tarafından duyuluyorsa, pek şaşmamak gerekir.”

SUDA YAŞAYAN HAYVANLAR DA DEPREMİ HİSSEDİYOR
“Özellikle esas sarsıcı dalgalar oluşmadan önce yayıldığı bilinen düşük yoğunluktaki dalgaları insanların hissetmesi mümkün değil ama köpeklerin hissetmesi zor gözükmüyor” diyen Prof. Dr. H. Tamer Dodurka, “Suda yaşayan hayvanlar, sudaki kimyasal değişikliklere son derece hassas olduğu için depremi önceden kolayca hissettikleri düşünüyor” ifadelerini kullandı.

DEPREM TAHMİN MERKEZLERİNDE HAYVANLARDAN YARARLANILIYOR
Deprem tahmin merkezlerinde hayvan davranışlarından nasıl faydalanıldığına dair de bilgi veren Prof. Dr. Dodurka, “Genellikle iki yöntem kullanılıyor, birincisi mobil ağlar sayesinde doğadaki verileri ileten bir gözlemciler ağı kurmak, ikincisi ise kontrollü şartlar altında tutulan hayvanların davranışlarını izlemek... Bu çalışmalar arasında en iyi örneğe Çin’de rastlamaktayız. Çin Devleti 1970 yılından itibaren muhtemel bir depreme karşı kitlesel bir hazırlık programı başlattı. 1974 yılında deprem beklentisi iyice artması üzerine, binden fazla gözlemci, hayvan davranışları, su kaynakları, hava ve suyun ısısı, bitkiler gibi depremin muhtemel habercilerini gözlemeyle görevlendirildi. 1974 yılının aralık ayında hayvan hareketlerinde görülen anormallikler üzerine yerleşim alanları boşaltıldı ve oluşan 7.3’lük deprem sonucunda kimseye bir şey olmadı ve 10 milyon kişi, mutlak bir ölümden kurtuldular. Ancak daha sonraki depremlerde hayvanlar aynı performansı göstermediler” diye konuştu.

BENZERİ TEPKİLERİ METEOROLOJİK OLAYLARA DA VERİYORLAR
‘Bu davranışlara deprem habercisi olarak güvenebilir miyiz?’ sorusunu yanıtlayan Prof. Dr. Dodurka şu yanıtı verdi:

“Tek bir hayvanın tepkilerine asla güvenemeyiz. Çünkü; Depremlerin özellikleri de hayvanların depreme olan tepkileri de standart değildir, Bazı hayvanlar hiçbir depreme tepki vermeyebilir, bazıları ise bir depreme tepki verirken diğerine vermeyebilir. Gözlemler hayvan davranışı konusunda deneyimsiz ve ön yargılı kişiler tarafından yapılabilmektedir. Bu hatalı yorumlara neden olabilir. Verilen tepkiler depreme özgü olmayabilir. Yani hayvanlar benzeri tepkiyi meteorolojik olaylara da verebilmektedir.”

ZAMANI ANLAMAK MÜMKÜN DEĞİL
“Hayvan davranışlarını izleyerek depremin tam olarak zamanını anlamak mümkün değildir. Ama, depremin yaklaşmasına dair sinyalleri alabilmek mümkündür” diyen Dodurka, “Geniş bir alanda yaşayan hayvanların çoğunda, aniden ortaya çıkan ait garip davranışların deneyimli kişiler tarafından gözlenmesi ve jeofizikçilerin bu verileri deprem öncesi yaşanan diğer doğa olayları ile değerlendirmesi sonucunda deprem oluşacağına dair bulgular çoğalmış olacaktır. Henüz güvenilir bir deprem habercisi olmadığına göre bu veriler mutlaka değerlendirilmelidir” açıklamasında bulundu.

Yorumlar (0)
12°
orta şiddetli yağmur
Günün Anketi Tümü
ÖZEL ARAÇTA SİGARA İÇME YASAĞINA KARŞIMISINIZ?
ÖZEL ARAÇTA SİGARA İÇME YASAĞINA KARŞIMISINIZ?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Alanyaspor 15 23
7. Galatasaray 14 23
8. Malatyaspor 14 20
9. Göztepe 15 20
10. Denizlispor 14 18
11. Gençlerbirliği 15 17
12. Gaziantep FK 14 17
13. Çaykur Rizespor 15 17
14. Kasımpaşa 15 15
15. Konyaspor 14 14
16. Antalyaspor 15 13
17. Kayserispor 14 10
18. Ankaragücü 14 9
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Erzurum BB 15 27
3. Akhisar Bld.Spor 14 25
4. Bursaspor 14 23
5. Fatih Karagümrük 15 23
6. Ümraniye 14 22
7. Keçiörengücü 14 22
8. Menemen Belediyespor 14 22
9. Altay 15 20
10. Balıkesirspor 14 19
11. Giresunspor 15 19
12. İstanbulspor 15 18
13. Adana Demirspor 15 18
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 15 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 15 5
Takımlar O P
1. Liverpool 17 49
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 16 22
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 16 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 17 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 17 24
10. Osasuna 16 23
11. Levante 17 23
12. Real Betis 16 22
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 17 19
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 17 10
20. Espanyol 16 9