Ahmak ve cahiller ben merkezli, empati yoksunu ve egosu tavan yapan insandır. O her şeyi bilir, akıllıdır, her konuda bilgisi var ve her şeyi düşünen tabiri caiz ise akıl kuyusudur. Kendisi her zaman haklıdır ve onun fikirlerine herkesin saygı duyması gerekir, aslında karşısındakinin saygı duyup duymamasıda onun için çokta önemli değil, çünkü kendinden razıdır. Kendisinin yanılma ihtimalinin yanından bile geçmez, bundan dolayı ukalaca eleştirmeyi pervasızca yapar, lakin özeleştiriyi katiyen kabul etmez, yeni bilgiler işine yaradığı ölçüde değerlidir. Kibirli olmada ve gururda sınır tanımaz.
Saygısızlık etmiş olma ihtimali cahil için asla geçerli değildir. Onun kitabında özrün zerre-i misgal kadar yeri yoktur. Çünkü o hep haklıdır.
Cahilin cahilliğini kanıtlamak kolaydır fakat ona itiraf ettirmek güçtür. Hz. Ali
Kendisi gibi düşünmeyeni/düşünmeyenleri ucuz dedikodularla karalamak onun için erdemdir, asaletin ve bilgeliğin tek nedenidir. Lütfen cahillerden ahmaklardan uzak duralım.
“Cahillerle tartışmaya girmeyin, çünkü ben denedim hiç başarılı olamadım”
İmam Gazali
Cahili kazanırım diye emek harcamak, dil dökmek, yol göstermek zamanınızı öldürmekten öteye gitmez. Onun için uzak durmak en doğru seçimdir. Çünkü cahil ve ahmak ölçü, düzey bilmez had bilmez hukuk tanımaz. Dahada ötesi ölçüsüz ve seviyesiz olduğunun farkında değillerdir. Hep konuşmak zorunda olduğunu düşünür ve her şeyi onlar bilir. Cahil, ahmaktır, nankördür, kendine olduğu gibi başkalarına da zarar verir. Katiyen hatayı kabul etmez, hatalı biri varsa ki bu hep kendi dışındakilerdir. Zaman zaman kendilerine göre ajandalarında notları vardır ve arada bir cebinden çıkarır o bilgileri okurlar. Gayesi okuduklarından kimi alıntılar yaparak ne kadar bilgili olduğunu çevresine anlatmaya çalışır. Oysa o paylaştıklarından bir tek cümle dahi kendisine ait değildir. Bu bağlamda kültürlü olan öğrenmeyi, cahil ve ahmak ise hep ukalaca ders vermeyi tercih eder.
Cahil, insanın iflasını söker. Cahile söz anlatmak deveye Hendek anlatmaktan zordur. Cahilden dost olmaz. Cahilin her sözü, akıllı insana çok ama çok ağır gelir, baş ağrısı yapar.
Bilge insan, parmağıyla gökyüzünü, ayı, yıldızları işaret etmeye çalışır. Cahil kişi parmağıma bak der. Çünkü cahilin ufku parmağın bittiği yere kadardır.
Hülasayı kelam bunlar; topluma geri zekalı muamelesi yaparlar, insanlara tepeden bakar, kendilerini herkesten üstün görürler. Herkese hatalarını hatırlatmayı kendine görev bilirler, kendilerini topluma akıl ve ders vermek durumunda görürler.
Cehalet öyle bir binektir ki, üzerine binen zelil olur, arkadaşlık yapan yolunu kaybeder. Hz. Osman
Çünkü bunlar; her şeyi herkesden daha iyi bildikleri zannında oldukları için, sohbet etmenin ne demek olduğunu bilmedikleri için birlikte oldukları insanları dinleme zahmetine katlanmazlar ve mümkün mertebe hiç kimseye kolay kolay söz bırakmazlar.
Şu ümmet için en korktuğum şey, dili ve sözleri ile âlim, kalbi ile cahil olan kimsedir.
Hz. Ömer
Aman dikkat. Bu cahil ve nankörler önyargılıdır, kendini beğenmişlerdir, bencildirler ukalâdırlar.
