Alzheimer’ın erken belirtileri hafıza kaybından önce ortaya çıkabilir. Uzman Dr. Celal Şalçini, kişilik değişikliği, içe kapanma, kelime bulma güçlüğü ve günlük işlerde zorlanmaya dikkat çekti.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, Alzheimer hastalığının yalnızca unutkanlıkla kendini göstermediğine dikkat çekerek, hafıza kaybı başlamadan önce ortaya çıkabilen erken belirtilere ilişkin uyarılarda bulundu.
Uzmanlara göre kişilik ve duygu durum değişiklikleri, sosyal hayattan uzaklaşma, karmaşık işlerde zorlanma ve kelime bulma güçlüğü hastalığın erken işaretleri arasında yer alabiliyor.
Eylül ayının Alzheimer Farkındalık Ayı, 21 Eylül’ün ise Dünya Alzheimer Günü olarak kabul edildiğini hatırlatan Dr. Celal Şalçini, Alzheimer hastalığının toplumda çoğunlukla yalnızca “unutkanlık” olarak bilindiğini belirtti.
Hastalığın hafıza kayıpları başlamadan çok daha önce bazı sinyaller verebildiğini ifade eden Şalçini, erken belirtilerin doğru değerlendirilmesinin erken tanı açısından önem taşıdığını vurguladı.
Alzheimer denildiğinde ilk akla gelen belirtinin hafıza kaybı olduğunu belirten Dr. Şalçini, hastalığın başlangıcında farklı değişikliklerin de görülebileceğini söyledi.
Şalçini’nin dikkat çektiği erken belirtiler şöyle:
İçe kapanma ve ilgi kaybı: Kişinin uzun yıllardır keyif aldığı hobileri bırakması, kalabalık ve sosyal ortamlardan kaçınması veya bu ortamlarda daha sessiz hale gelmesi.
Kişilik ve duygu durum değişiklikleri: Daha önce sakin ve uyumlu olan kişinin belirgin şekilde şüpheci, alıngan, korkak veya öfkeli bir davranış sergilemeye başlaması.
Karmaşık işlerde zorlanma: Para üstünü hesaplama, banka işlemlerini yürütme veya daha önce defalarca yapılan yemeklerin tarifini takip etme gibi planlama gerektiren günlük işlerde güçlük yaşanması.
Kelime bulma güçlüğü: Konuşma sırasında sık sık duraksama, nesnelerin isimlerini hatırlayamama ve isimleri yerine “şu” veya “bu” gibi belirsiz ifadelerin daha sık kullanılması.
Toplumda yaygın olan “yaşlandıkça herkes unutur” düşüncesinin nörolojik değerlendirmelerin gecikmesine neden olabildiğini belirten Dr. Şalçini, unutkanlık ve davranış değişikliklerinin yalnızca yaşlanmanın doğal sonucu olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Şalçini, bu tür belirtilerin özellikle günlük yaşamı etkilemeye başlaması halinde tıbbi değerlendirme yapılmasının önem taşıdığını ifade etti.
Günlük yaşamda zaman zaman herkesin unutkanlık yaşayabileceğine dikkat çeken Şalçini, normal yaşa bağlı unutkanlık ile Alzheimer hastalığı arasındaki önemli farklardan birinin unutkanlığın günlük yaşam üzerindeki etkisi olduğunu belirtti.
Normal unutkanlıkta kişi anahtarını nereye koyduğunu bir süre hatırlamayabilir ancak geriye doğru düşünerek nerede bıraktığını bulabilir. Benzer şekilde, hatırlanamayan bir isim daha sonra kişinin aklına gelebilir.
Alzheimer hastalığında ise unutkanlık daha belirgin hale gelebilir. Kişi yalnızca bir eşyanın nerede olduğunu değil, bazı durumlarda o eşyanın işlevini dahi hatırlamakta zorlanabilir.
Aynı sorunun kısa aralıklarla tekrar tekrar sorulması ve daha önce gerçekleşen konuşmanın hatırlanmaması da dikkat edilmesi gereken durumlardan biri olarak gösteriliyor.
Dr. Şalçini, kişinin yakınları tarafından fark edilen bilişsel değişiklikleri kendisinin kesin bir şekilde reddetmesinin de önemli bir belirti olabileceğini belirtti.
Tıpta “anozognozi” olarak adlandırılan bu durumun, kişinin kasıtlı olarak gerçeği inkâr etmesi veya yalan söylemesi anlamına gelmediğini ifade eden Şalçini, hastalığın kişinin kendi bilişsel durumuna ilişkin farkındalığını da etkileyebileceğini söyledi.
Bu nedenle yakınların hastayla “Nasıl hatırlamazsın?” şeklinde tartışmaya girmek yerine daha anlayışlı ve şefkatli bir yaklaşım sergilemesi gerektiğini belirten Şalçini, profesyonel destek alınmasını önerdi.
Uzman değerlendirmesine göre özellikle unutkanlık, kişilik değişiklikleri, sosyal hayattan uzaklaşma, günlük işlerde belirgin zorlanma ve kelime bulma güçlüğü gibi değişikliklerin kalıcı hale gelmesi veya günlük yaşamı etkilemesi durumunda nörolojik değerlendirme yapılması önem taşıyor.
Alzheimer tanısı yalnızca tek bir belirtiye dayanmadığından, benzer şikâyetlere yol açabilecek diğer nedenlerin de hekim tarafından değerlendirilmesi gerekiyor.
Yorum Yazın