İSO İkinci 500 Listesi Açıklandı

İstanbul Sanayi Odası (İSO), 2025 yılı "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO İkinci 500)" araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.

Üretimden satışlara göre hazırlanan listede Teksan Jeneratör ilk sırada yer alırken, araştırma sanayi kuruluşlarının yüksek finansman maliyetleri, zayıf iç talep ve küresel rekabet baskısı altında faaliyetlerini sürdürdüğünü ortaya koydu.

İSO İkinci 500'de üretimden satışlar 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 25,7 artarak 1 trilyon 750 milyar liraya yükseldi.

Ancak yıllık ortalama yüzde 25,4'lük Yİ-ÜFE dikkate alındığında, üretimden satışlarda reel artış yalnızca binde 2 seviyesinde gerçekleşti. Böylece son üç yıldır devam eden reel daralma eğilimi çok sınırlı da olsa sona erdi.

2025 yılı sıralamasında ilk üç şirket şöyle oluştu:

Teksan Jeneratör Elektrik San. ve Tic. A.Ş. – 5 milyar 317 milyon TL

Norm Salihli Vida ve Cıvata Makine San. ve Tic. A.Ş. – 5 milyar 308 milyon TL

Biska Tekstil San. ve Tic. A.Ş. – 5 milyar 306 milyon TL

Listeye girebilmek için üretimden satışların 2 milyar 220 milyon TL ile 5 milyar 317 milyon TL arasında olması gerektiği belirtildi.

Araştırmada 69 yeni şirket ilk kez yer alırken, 26 şirket İSO 500'den İSO İkinci 500'e geriledi.

Türkiye'nin toplam ihracatı 2025 yılında artış gösterse de İSO İkinci 500 şirketleri aynı performansı sergileyemedi.

Şirketlerin toplam ihracatı yüzde 0,3 düşüşle 15,9 milyar dolar seviyesinde kaldı. Böylece İSO İkinci 500'ün Türkiye sanayi ihracatındaki payı yüzde 6'ya geriledi.

Rapora göre orta ölçekli sanayi kuruluşları yoğun küresel rekabet nedeniyle dış pazarlarda paylarını korumakta zorlandı.

Araştırmaya göre faaliyet kârı yüzde 35,4 artarak 160 milyar liraya yükseldi. Faaliyet kârlılığı oranı ise yüzde 7,7 seviyesine çıktı. Buna karşın bu oran, son 10 yıllık ortalama olan yüzde 10,9'un altında kaldı.

Vergi öncesi kâr 46 milyar liraya, FAVÖK ise 264 milyar liraya yükselmesine rağmen tüm kârlılık göstergeleri uzun dönem ortalamalarının gerisinde kaldı.

Öte yandan zarar eden şirket sayısı yüksek seviyesini korudu. Vergi öncesi zarar açıklayan şirket sayısı 155 olarak kaydedilirken, bu rakam 2008 küresel krizinden sonraki en yüksek ikinci seviye oldu.

İSO İkinci 500 araştırmasının en dikkat çeken başlıklarından biri finansman maliyetleri oldu.

Şirketlerin finansman giderleri yüzde 45,2 artarak 138 milyar liraya yükseldi. Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı ise yüzde 86,7 seviyesine çıkarak tarihi ortalamaların oldukça üzerine çıktı.

Bu tablo, sanayi kuruluşlarının elde ettikleri faaliyet kârının büyük bölümünü finansman giderlerine ayırmaya devam ettiğini gösterdi.

2025 yılında şirketlerin toplam aktifleri yüzde 29,9 büyürken, toplam borçlar yüzde 50,2 arttı. Buna karşılık özkaynaklardaki artış yüzde 13,3 ile sınırlı kaldı.

Borçların aktifler içindeki payı yüzde 51,8'e yükselirken, özkaynakların payı yüzde 48,2'ye geriledi. Rapor, orta ölçekli sanayi kuruluşlarının yüksek finansman maliyetlerine rağmen yatırım ve işletme sermayesi ihtiyaçlarını borçlanarak karşılamak zorunda kaldığını ortaya koydu.

İSO, sanayicilerin uzun yıllardır gündeme getirdiği devreden KDV sorununun sürdüğüne de dikkat çekti.

İSO İkinci 500 şirketlerinin devreden KDV tutarı yüzde 25,2 artarak yaklaşık 22 milyar liraya ulaştı. Raporda, finansmana erişimin zorlaştığı mevcut ekonomik koşullarda bu kaynağın sistem içinde kilitli kalmasının sanayi kuruluşları açısından önemli bir yük oluşturduğu vurgulandı.

Araştırmada olumlu gelişmelerden biri teknoloji yoğunluğunda yaşandı.

Yüksek teknoloji grubunun yaratılan katma değer içindeki payı yüzde 3,3'ten yüzde 4,9'a yükselerek son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Orta-yüksek ve yüksek teknoloji sektörlerinin toplam payı ise yüzde 32,1 ile rekor kırdı.

Buna rağmen İSO, dijitalleşme ve yeşil dönüşüm hedefleri doğrultusunda bu seviyenin yeterli olmadığını ve daha fazla yatırım gerektiğini belirtti.

2025 yılında AR-GE harcaması yapan şirket sayısı 238'den 229'a düştü. Toplam AR-GE harcamaları ise 10 milyar liraya yükselse de üretimden satışlara oranı yüzde 0,57'ye geriledi.

İstihdam da olumsuz etkilendi. İSO İkinci 500 şirketlerinde çalışan sayısı yüzde 2,2 azalarak 285 bine geriledi.

Araştırmaya göre halka açık şirket sayısı artışını sürdürdü.

2025 yılında İSO İkinci 500 listesinde yer alan 43 şirket borsada işlem görerek bugüne kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Buna karşın yabancı sermaye ortaklı şirket sayısı 62'ye geriledi.

Sektörel dağılım incelendiğinde 107 şirketle gıda ürünleri sanayi ilk sırada yer aldı.

Gıda sektörünü; Kimyasal, plastik ve kauçuk sanayi (76 şirket), Ana metal ve makine imalat sanayi (70 şirket), Tekstil ürünleri sanayi (56 şirket) izledi.

Raporda özellikle tekstil sektöründeki şirket sayısı ve üretimden satış payındaki düşüşün emek yoğun sektörlerde yaşanan sıkıntıları ortaya koyduğu ifade edildi.