Obezite ve diyabet tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin görme sağlığı üzerindeki olası etkileri yeniden gündeme geldi.
Tıbbi Farmakoloji Uzmanı Prof. Dr. Tayfun Uzbay, bazı GLP-1 grubu ilaçlarla nadir görülen ancak kalıcı görme kaybına yol açabilen bir göz hastalığı arasında ilişki bulunduğunu belirterek, hastaların ilaçlarını korkuyla bırakmaması ve tedavilerini doktor kontrolünde sürdürmesi gerektiğini söyledi.
Son yıllarda kilo kontrolü ve tip 2 diyabet tedavisinde yaygınlaşan zayıflama iğneleri, olası yan etkileri nedeniyle tartışılmaya devam ediyor. Özellikle görme sinirini etkileyen ciddi bir hastalıkla ilgili güvenlilik değerlendirmeleri, bu ilaçların kullanımında dikkat edilmesi gereken noktaları yeniden gündeme taşıdı.
Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Tayfun Uzbay, ABD Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) 9 Kasım 2026 tarihinde GLP-1 grubu ilaçların ürün bilgilerine görme kaybı riskine ilişkin yeni uyarılar eklenmesini istediğini aktardı.
Uzbay, Avrupa İlaç Ajansının (EMA) da Haziran 2025'te semaglutid içeren ilaçlarla ilgili benzer bir değerlendirme yaptığını hatırlattı.
Söz konusu riskin, non-arteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) adı verilen ve görme sinirinin kan dolaşımındaki yetersizlikle ilişkili bir hastalık olduğunu belirtti.
Zayıflama İğneleri Körlüğe Neden Oluyor mu?
Zayıflama iğnelerinin doğrudan körlüğe neden olduğu yönündeki genellemelerin bilimsel açıdan doğru olmadığını vurgulayan Uzbay, mevcut araştırmaların bazı ilaçlarla nadir görülen görme kaybı arasında olası bir ilişkiye işaret ettiğini söyledi.
NAION hastalığında genellikle tek gözde ani ve ağrısız görme azalması ortaya çıkabiliyor. Görme alanının bir bölümü kaybolabiliyor ve bazı hastalarda kalıcı hasar gelişebiliyor.
Ancak bu hastalığın ortaya çıkması, her hastanın tamamen görme yetisini kaybedeceği anlamına gelmiyor.
Uzbay'ın aktardığı verilere göre FDA tarafından değerlendirilen 126 randomize kontrollü klinik çalışmada, GLP-1 grubu ilaçları kullanan 78 bin 217 kişi ile karşılaştırma grubundaki 56 bin 36 kişinin sonuçları incelendi.
İlaç kullanan grupta 10, karşılaştırma grubunda ise 5 NAION vakası tespit edildi.
Bu verilerin olası bir risk artışına işaret ettiğini belirten uzman, toplam vaka sayısının oldukça düşük olması nedeniyle sonuçların dikkatli yorumlanması gerektiğini ifade etti.
EMA'nın değerlendirmesinde ise semaglutid kullanan tip 2 diyabet hastalarında NAION riskinin yaklaşık iki katına çıkabileceği, ancak mutlak risk artışının çok düşük olduğu bildirildi.
Uzbay, diyabet, hipertansiyon, obezite, uyku apnesi ve damar hastalıklarının da NAION açısından risk oluşturduğunu hatırlatarak, görülen vakalarda ilaçların ve mevcut hastalıkların etkilerinin birbirinden ayrılmasının güç olduğunu söyledi.
Ani ve Ağrısız Görme Kaybına Dikkat!
Zayıflama iğnesi kullanan kişilerin özellikle aniden ortaya çıkan görme değişikliklerini önemsemesi gerektiğini belirten Uzbay, tek gözde ağrısız görme azalması veya görme alanının bir bölümünün kaybolması durumunda aynı gün acil göz hastalıkları değerlendirmesi yapılmasını önerdi.
GLP-1 grubu ilaçlarla ilişkili olası görme siniri hasarının nasıl geliştiğinin henüz kesin olarak bilinmediğini ifade eden uzman, kan basıncındaki değişiklikler, sıvı kaybı ve kan şekeri düzeyindeki hızlı düşüşlerin araştırılan olasılıklar arasında bulunduğunu anlattı.
Bununla birlikte bu mekanizmaların kesin olarak kanıtlanmadığını vurguladı.
Diyabetik retinopati ile NAION'un birbirinden farklı hastalıklar olduğuna da dikkat çeken Uzbay, birinin retina damarlarını, diğerinin ise görme sinirini etkilediğini belirtti.
İlaç prospektüslerine yeni uyarı eklenmesinin söz konusu ilaçların yasaklandığı anlamına gelmediğini ifade eden uzman, ilaç güvenliliği değerlendirmelerinin hekimlerin ve hastaların tedavi kararlarını daha bilinçli vermelerine yardımcı olmayı amaçladığını söyledi.
Uzman Uyardı: İlaçlar Doktor Kontrolü Dışında Kullanılmamalı
Semaglutid ve benzeri ilaçların obezite ile tip 2 diyabet tedavisinde önemli yararlar sağlayabildiğini belirten Uzbay, bazı hasta gruplarında kalp ve damar sağlığı açısından da olumlu sonuçlar elde edildiğini hatırlattı.
Bu nedenle çok nadir görülen bir yan etki ihtimali nedeniyle hastaların tedavilerini kendi kararlarıyla bırakmasının doğru olmadığını vurguladı.
Görme siniri hastalığı tanısı konulması durumunda tedavinin devam edip etmeyeceğinin ilgili uzmanlar tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
İlaçların bırakılmasından yıllar sonra görme kaybına neden olduğunu gösteren bilimsel kanıt bulunmadığını aktaran Uzbay, uzun dönem risklerin daha iyi anlaşılması için yeni araştırmalara ihtiyaç olduğunu söyledi.
Zayıflama iğnelerinin kozmetik amaçlarla ve hekim kontrolü dışında kullanılmaması gerektiğine dikkat çeken uzman, ilaçların yararları ile olası risklerinin her hasta için ayrı ayrı değerlendirilmesinin önemini vurguladı.
Uzbay, toplumda gereksiz korku oluşturulmasının da ilaçların tamamen risksiz ürünler gibi tanıtılmasının da yanlış olduğunu belirterek, bilimsel veriler ışığında hareket edilmesi gerektiğini ifade etti.