Yıllar önce yaşanan olayları ayrıntılarıyla hatırlarken dün yapılan bir konuşmayı unutmak, Alzheimer hastalığının erken belirtilerinden biri olabilir.
Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. A. Oğuz Tanrıdağ, hastalığın yalnızca unutkanlıkla sınırlı olmadığını belirterek kişilik değişiklikleri, konuşma güçlüğü, karar verme sorunları ve sosyal yaşamdan uzaklaşmanın da dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Günlük yaşamda anahtarın yerini unutmak, tanıdık bir ismi hatırlayamamak veya yapılacak işleri akıldan çıkarmak birçok kişinin karşılaştığı durumlar arasında bulunuyor. Ancak unutkanlığın sıklaşması ve günlük yaşamı olumsuz etkilemeye başlaması, daha ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabiliyor.
NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. A. Oğuz Tanrıdağ, sıradan unutkanlık ile Alzheimer hastalığına bağlı bellek kaybının birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı.
Unutmanın beynin doğal işleyişinin bir parçası olduğunu belirten uzman, unutkanlığın süreklilik kazanması ve kişinin günlük yaşamını etkilemesi durumunda tıbbi değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekti.
40 Yıl Öncesini Hatırlayıp Dünü Unutuyorsa Dikkat!
Alzheimer hastalığında en önemli uyarı işaretlerinden birinin yakın dönem belleğinde ortaya çıkan bozulma olduğunu belirten Tanrıdağ, kişinin eski anılarını hatırlamasına rağmen yeni yaşanan olayları unutmasının önemsenmesi gerektiğini söyledi.
Uzman isim, “Asıl tehlike sinyali, eskileri çok iyi hatırlarken yakın dönemde yaşananları hatırlamakta güçlük çekmektir.” ifadelerini kullandı.
Örneğin 40 yıl önceki sınıf arkadaşını ayrıntılarıyla hatırlayan bir kişinin, bir gün önce kiminle telefon görüşmesi yaptığını unutması, basit unutkanlığın ötesinde bir soruna işaret edebiliyor.
Bu durumun beynin yeni bilgileri kaydetmekte zorlanmasıyla ilişkili olabileceğini belirten uzman, söz konusu belirtilerin araştırılması gerektiğini ifade etti.
Her unutkanlığın Alzheimer anlamına gelmediğini de hatırlatan Tanrıdağ, yaşa bağlı değişimlerin değerlendirilmesinde kişinin kendi yaş grubundaki bireylerle karşılaştırılmasının önemli olduğunu söyledi.
Alzheimer Yalnızca Hafızayı Değil Davranışları da Etkiliyor
Alzheimer hastalığında bellek sorunlarının yanı sıra günlük yaşam becerilerinde, konuşmada ve kişilik özelliklerinde de değişiklikler görülebiliyor.
Daha önce kolaylıkla yapılan işlerin tamamlanamaması, randevuların sürekli unutulması, faturaların takip edilememesi ve basit hesaplamalarda zorlanılması dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Hastalığın ilerlemesiyle birlikte kişinin her gün kullandığı yolda kaybolması, günleri ve ayları karıştırması veya bulunduğu ortamı tanımakta güçlük çekmesi de mümkün olabiliyor.
Konuşma sırasında doğru kelimeyi bulamamak, cümleleri yarıda bırakmak ve nesnelerin isimlerini hatırlayamamak da Alzheimer'ın dil becerileri üzerindeki etkileri arasında gösteriliyor.
Uzmanlar, davranış değişikliklerinin de en az unutkanlık kadar önemli olabileceğine dikkat çekiyor.
Önceden sakin olan bir kişinin aniden öfkeli veya şüpheci davranmaya başlaması, eşyalarını alışılmadık yerlere koyması ve bulamadığında yakınlarını suçlaması hastalıkla ilişkili olabiliyor.
Karar verme becerisinin zayıflaması, para yönetiminde hatalı tercihler yapılması ve sosyal etkinliklerden uzaklaşılması da değerlendirilmesi gereken değişiklikler arasında yer alıyor.
Özellikle arkadaşlarıyla görüşmeyi bırakan, hobilerine ilgisini kaybeden ve giderek içine kapanan kişilerde bu davranışların nedeninin araştırılması öneriliyor.
Alzheimer Hastasıyla Tartışmak Yerine Anlayış Gösterin
Alzheimer hastalarının yakınlarıyla iletişiminde sabırlı ve anlayışlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini belirten Tanrıdağ, hastaların geçmişte yaşadıkları olayları bugün gerçekleşmiş gibi anlatabildiğini söyledi.
Bu durumlarda sürekli düzeltme yapmanın ve hastayla tartışmanın iletişimi zorlaştırabileceğini ifade etti.
Uzman, hasta yakınlarına şu öneride bulundu:
“Hastanızla zaman ve mekan kavramlarını gündeme getirmeden rahatlıkla konuşmaya çalışın.”
Geçmişte yaşanan bir olayı bugünmüş gibi anlatan hastanın konuşmasının sürekli kesilmemesi gerektiğini belirten Tanrıdağ, sohbetin doğal akışının korunmasının önemine dikkat çekti.
Alzheimer hastalarının anlatılanları anlamakta, hatırlamakta ve kendilerinden istenenleri yerine getirmekte zorlanabileceğini vurgulayan uzman, ailelerin bu durumun hastalıkla ilişkili olabileceğini bilmesi gerektiğini söyledi.
Hasta yakınlarının empati kurmasının, sakin iletişim yöntemlerini tercih etmesinin ve fiziksel zorlamadan kaçınmasının önemli olduğunu belirtti.
Unutkanlıkla birlikte davranış değişiklikleri ve günlük yaşam becerilerinde bozulma görülmesi halinde nöroloji uzmanına başvurulması öneriliyor.
Erken dönemde yapılacak değerlendirmeler, belirtilerin nedeninin belirlenmesine ve uygun tedavi ile bakım sürecinin planlanmasına yardımcı olabiliyor.