Parlamenter sistemin iyileştirilmesi çerçevesinde “parlamenter denetim (yasama denetimi) mekanizmasının güçlendirilmesi öncelikli reform alanlarının başında gelmelidir. Yasama reformu kapsamında Anayasa ve TBMM İçtüzüğü’nün ilgili bölümlerinin gözden geçirilmesi gerekmektedir.
Avrupa parlamentolarının çoğunda da sözlü soruların cevaplandırılması için sınırlı süre verilmektedir. Sözlü so¬ru görüşmeleri için belirli bir süre ya da birleşim tespit edilmeli, görüşmelerin belirlenen birleşimde yapılması mutlaka sağlanmalıdır. Bu amaçla, Danışma Kurulu öneri¬si ve Genel Kurul kararıyla sözlü soru görüşmeleri için ay¬rılan zamanda diğer konuların görüşülmesi İçtüzüğe konu¬lacak bir hükümle engellenmelidir. Sözlü soru zamanında, yasama işlerinin görüşülmesi ancak gündemde görüşüle¬cek sözlü soru kalmaması durumunda mümkün olmalıdır.
Öte yandan, bazı Avrupa parlamentolarımda uygulanan ve sözlü soru önergelerinin güncelliğini kaybetme sakıncasını orta¬dan kaldırmayı amaçlayan "Acele Soru” yöntemini parlamento hukukumuza kazandırmak yerinde bir adım olacaktır.
Ülkemizde Meclis araştırmasının bilgi toplamadan çok bir denetim aracı olarak kullanılma eğiliminde olduğu göze çarpmaktadır. Ancak, TBMM İçtüzüğünün dev¬let sırları ile ticari sırları araştırma kapsamı dışında tutma¬sı, bu mekanizmanın etkinliğini azaltıcı bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle İçtüzükteki bu hüküm ya kaldırılmalı ya da esnek hale getirilmelidir. 16.5.1996 tarihli İçtüzük değişikliği ile araştırma komisyonlarının yetkileri günün şartlarına uygun hale getirilirken, komis¬yonun çalışma süresine de bir belirginlik getirilmesi ol¬dukça yerindedir. Böylece, uzun süreler bitirilmeyen Mec¬lis araştırmalarının hem parlamento hem de kamuoyu nezdinde güncel Önemini kaybetmesi bir ölçüde önlene¬cektir. Çünkü, esas olarak Meclis araştırması ile amaçla¬nan mümkün olduğu kadar kısa bir süre içerisinde komis¬yon tarafından rapor edilecek bilgilerin milletvekilleri ta¬rafından değerlendirilerek gerektiğinde başka denetim yollarının ya da kanun yapma yolunun harekete geçiril¬mesidir.
Meclis soruşturması ve Meclis araştırması komisyon¬larının yetkileri, sadece Meclisin iç işleyişi ile ilgili bir ko¬nu değildir. Meclis dışındaki kişi ve kuruluşları da etkile¬mektedir. Bu yüzden araştırma ve soruşturma komisyon¬larının yetkileri konusunda daha net ve objektif düzenle¬melere gidilmelidir. Bu noktalardaki düzenlemelerin “Kanun” şeklinde yapılaması gerekmektedir.
Meclis soruşturması yolu ve özellikle de, Yüce Divan’ın oluşumu ve yapısı gözden geçirilmelidir. Gensoru genel olarak parlamentonun iyi işleyen denetim mekanizmalarından birisidir. Ancak, gensoru önergesi ile ilgili hususları düzenleyen Anayasanın 99. maddesinde, gensoru konusunda gösterilen kesin süreleri "gün" yerine "birleşim" itibariyle tespit etmek daha yerin¬de olacaktır. Gensoru sonucu Başbakanın düşürülmesi halinde eş zamanlı olarak yeni bir başbakanın seçilmesi demek olan “kurucu veya yapıcı güvensizlik oyu” mekanizması parlamenter demokratik rejimin geliştirilmesi bağlamında dikkate değer bir anayasa mühendisliği tekniği olarak karşımıza çıkmaktadır.
Avrupa parlamentolarının çoğunda da sözlü soruların cevaplandırılması için sınırlı süre verilmektedir. Sözlü so¬ru görüşmeleri için belirli bir süre ya da birleşim tespit edilmeli, görüşmelerin belirlenen birleşimde yapılması mutlaka sağlanmalıdır. Bu amaçla, Danışma Kurulu öneri¬si ve Genel Kurul kararıyla sözlü soru görüşmeleri için ay¬rılan zamanda diğer konuların görüşülmesi İçtüzüğe konu¬lacak bir hükümle engellenmelidir. Sözlü soru zamanında, yasama işlerinin görüşülmesi ancak gündemde görüşüle¬cek sözlü soru kalmaması durumunda mümkün olmalıdır.
Öte yandan, bazı Avrupa parlamentolarımda uygulanan ve sözlü soru önergelerinin güncelliğini kaybetme sakıncasını orta¬dan kaldırmayı amaçlayan "Acele Soru” yöntemini parlamento hukukumuza kazandırmak yerinde bir adım olacaktır.
Ülkemizde Meclis araştırmasının bilgi toplamadan çok bir denetim aracı olarak kullanılma eğiliminde olduğu göze çarpmaktadır. Ancak, TBMM İçtüzüğünün dev¬let sırları ile ticari sırları araştırma kapsamı dışında tutma¬sı, bu mekanizmanın etkinliğini azaltıcı bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle İçtüzükteki bu hüküm ya kaldırılmalı ya da esnek hale getirilmelidir. 16.5.1996 tarihli İçtüzük değişikliği ile araştırma komisyonlarının yetkileri günün şartlarına uygun hale getirilirken, komis¬yonun çalışma süresine de bir belirginlik getirilmesi ol¬dukça yerindedir. Böylece, uzun süreler bitirilmeyen Mec¬lis araştırmalarının hem parlamento hem de kamuoyu nezdinde güncel Önemini kaybetmesi bir ölçüde önlene¬cektir. Çünkü, esas olarak Meclis araştırması ile amaçla¬nan mümkün olduğu kadar kısa bir süre içerisinde komis¬yon tarafından rapor edilecek bilgilerin milletvekilleri ta¬rafından değerlendirilerek gerektiğinde başka denetim yollarının ya da kanun yapma yolunun harekete geçiril¬mesidir.
Meclis soruşturması ve Meclis araştırması komisyon¬larının yetkileri, sadece Meclisin iç işleyişi ile ilgili bir ko¬nu değildir. Meclis dışındaki kişi ve kuruluşları da etkile¬mektedir. Bu yüzden araştırma ve soruşturma komisyon¬larının yetkileri konusunda daha net ve objektif düzenle¬melere gidilmelidir. Bu noktalardaki düzenlemelerin “Kanun” şeklinde yapılaması gerekmektedir.
Meclis soruşturması yolu ve özellikle de, Yüce Divan’ın oluşumu ve yapısı gözden geçirilmelidir. Gensoru genel olarak parlamentonun iyi işleyen denetim mekanizmalarından birisidir. Ancak, gensoru önergesi ile ilgili hususları düzenleyen Anayasanın 99. maddesinde, gensoru konusunda gösterilen kesin süreleri "gün" yerine "birleşim" itibariyle tespit etmek daha yerin¬de olacaktır. Gensoru sonucu Başbakanın düşürülmesi halinde eş zamanlı olarak yeni bir başbakanın seçilmesi demek olan “kurucu veya yapıcı güvensizlik oyu” mekanizması parlamenter demokratik rejimin geliştirilmesi bağlamında dikkate değer bir anayasa mühendisliği tekniği olarak karşımıza çıkmaktadır.