“Casus belli” ifadesi, Latince bir terim olup uluslar arası hukukun meşru saydığı savaş sebebinin varlığı anlamına gelir. Suriye, geçtiğimiz günlerde uyarı bile yapmaksızın hasmane bir tutumla, silahsız bir keşif uçağımızı düşürmüştür. Türk jetinin Suriye saldırısı sonucu düşürülmesi, uluslar arası antlaşmalar çerçevesinde “casus belli” dir. Bu durum, Türkiye’ye, Suriye’ye karşı misillemede bulunma ve askeri karşılık verme hakkı vermektedir. Ancak, Türkiye, “bölgesel güç” olarak uluslar arası politik arenada büyük devlet olmanın gereği soğukkanlı ve kararlı bir tavır içerisinde olmak durumundadır.
Suriye, özür dilemez ve tazminat vermezse, kriz başka bir boyuta tırmanacak demektir. Öte yandan, Suriye hükümetinin, Arap Baharı’ndan ilham alan şiddetli iç muhalefeti insanlık dışı yöntemlerle baskılamaya çalıştığı ve kendi halkıyla savaş ettiği bir dönemde, Devlet aklı (Raison d’etat)’nın asgari gereklerine yakışır hareketler içerisinde olması zor görünüyor. Ancak bu şartlar altında bile, Türkiye, NATO ve Birleşmiş Milletler başta olmak üzere öncelikle uluslar arası örgütler nezdinde ağırlığını net bir şekilde gecikmeksizin hissettirmeli ve yoğun bir diplomatik atak başlatmalıdır. Uluslar arası diplomatik girişimleri, diğer adımlar ve hazırlıklar takip etmeli ve bu olaydan dolayı Suriye yönetimine mutlaka bir ders verilmelidir. Başka bir ifadeyle, Türk ordusu, donanımı, manevra kabiliyeti ve savaş tecrübesiyle kat kat üstün durumda olduğu Suriye’ye caydırıcı gücünü hissettirmelidir.
Türkiye’nin bölgesel aktör olma özelliğinden kaynaklanan üstünlüğüne yakışır bir sonuç alabilmesi, Suriye krizini iç politika malzemesi yapmayan yapıcı muhalefet anlayışına büyük ölçüde bağlıdır. Bu olay karşısında, Türkiye iktidarıyla muhalefetiyle kenetlenmelidir. Siyasi tarihimiz, bunun başarılı ve gurur verici örnekleriyle doludur. Suriye’nin çılgınca bir tutumla, özür dileme ve tazminat ödemeyi kabul etmemesi halinde ise, “casus belli”den kaynaklanan askeri savaş halinde bu tablonun önemi, elbette daha da artacaktır.
Yazının, soru şeklindeki başlığına dönecek olursak, “evet!” Suriye’nin yaptığı “casus belli” dir. Türkiye’nin, kendi içinde paranoya yaşayan Suriye hükümetine, illa askeri savaş şeklinde olmasa da, uygun bir misillemede bulunacağı da çok bellidir.