Türkiye Belediyeler Birliği (TBB), Türkiye Ormancılar Derneği (TOD) ve TMMOB Şehir Plancıları Odası (ŞPO) iş birliğiyle yürütülen “Orman-Yerleşim Arayüzü Yapılaşma Standartları Rehberi” çalışması kapsamında Çanakkale’de “Orman Yerleşim Arayüzü Alanlarında Yangın Güvenliği ve Yapılaşma Standartları Çalıştayı” düzenlendi.
Çalıştayda, ormanlarla bitişik veya orman içindeki yerleşimlerde yaşanan sorunlar, artan orman yangını riski, yapılaşma süreçleri ve yangınlara karşı alınabilecek önlemler ele alındı.
Sahadan elde edilen deneyimlerin, hazırlanacak rehbere önemli katkı sunması hedefleniyor.
TBB tarafından belediyelerin karşı karşıya kaldığı sorunlara çözüm üretmek ve orman-yerleşim arayüzü alanlarında ortak bir yaklaşım geliştirmek amacıyla başlatılan çalışmanın ilk aşamasında İzmir’in Seferihisar ve Menderes ilçelerinde saha incelemeleri gerçekleştirilmişti.
Çanakkale’de gerçekleştirilen ikinci aşamada ise yangınlardan etkilenen yerleşimler ve yangın riski yüksek orman-yerleşim arayüzleri üzerinden mevcut sorunlar değerlendirildi.
Çalıştayda ayrıca bölgede yaşayan yurttaşların deneyimleri ve sahadaki uygulamalardan elde edilen bilgiler de ele alındı.
Çalıştayın açılışında Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek, TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız, TOD Genel Başkanı Ahmet Hüsrev Özkara ve TMMOB Şehir Plancıları Odası Afet Çalışmaları Merkezi Koordinatörü Dr. Gencay Serter konuşma yaptı.
Çanakkale Belediye Başkanı Muharrem Erkek, çalıştayın Çanakkale’de düzenlenmesinin anlamlı olduğunu belirterek kentin son yıllarda büyük orman yangınları nedeniyle ciddi travmalar yaşadığını söyledi.
Çanakkale’nin sahip olduğu doğal zenginliğe dikkat çeken Erkek, ekosistemin korunarak gelecek nesillere aktarılmasının önemini vurguladı.
İklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı merkezi yönetim, yerel yönetimler, meslek odaları ve diğer paydaşların iş birliği içerisinde hareket etmesi gerektiğini belirten Erkek, kentlerin depremler, yangınlar, heyelanlar, seller ve taşkınlara karşı dirençli hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.
Çanakkale’de iklim değişikliği, sıfır atık, çevre yatırımları ve su yönetimi alanlarında çalışmalar yürütüldüğünü aktaran Erkek, orman yangınlarının yalnızca yangın anıyla sınırlı kalmayan ciddi ekolojik krizlere yol açtığını söyledi.
Yangın sonrasında zarar gören alanların ekosistemin kendisini yenileyebilmesi için korunması gerektiğini belirten Erkek, “Bugün maalesef Türkiye’nin birçok yerinde ormanların içerisinde yerleşimler görüyoruz. Ormanlarımızı ve tarım arazilerimizi mutlaka korumak zorundayız.” dedi.
Erkek, çalıştay sonucunda ortaya çıkacak rapor, bildiri ve rehberlerin yerel yönetimler açısından önemli bir kaynak oluşturacağını belirterek çalışmaya katkı sağlayan kurumlara teşekkür etti.
TBB Genel Sekreteri Suat Yıldız ise iklim krizinin etkisiyle yükselen sıcaklıkların orman yangınlarının yayılma hızını ve şiddetini artırdığına dikkat çekti.
Yangınların artık yalnızca ekolojik bir sorun olmadığını belirten Yıldız, orman yangınlarının yerleşim alanlarını, can ve mal güvenliğini, tarım alanlarını ve altyapıyı tehdit eden çok boyutlu bir afet haline geldiğini söyledi.
Kentleşme politikaları ve bütüncül planlamadan uzak yerleşim kararlarının ormanlar üzerindeki insan baskısını artırdığını ifade eden Yıldız, bunun yangın risklerini de büyüttüğünü kaydetti.
TBB’nin belediyelerin kurumsal kapasitelerini güçlendirme ve kentleri afetlere karşı dirençli hale getirme sorumluluğuna işaret eden Yıldız, belediyelere bilimsel temellere dayanan ve uygulanabilir politikalarla destek olmanın Birlik açısından önemli bir görev olduğunu söyledi.
Bu doğrultuda ŞPO ve TOD iş birliğiyle “Orman-Yerleşim Arayüzü Yapılaşma Standartları Rehberi” çalışmasının başlatıldığını belirten Yıldız, rehberin sahadaki sorunlar, bilgi ve deneyimler ile çözüm önerilerinden yararlanılarak hazırlanacağını aktardı.
Yıldız, rehberle mevzuattaki eksikliklerin tespit edilmesinin, belediyelerin imar uygulamalarına katkı sağlayacak öneriler geliştirilmesinin ve orman-yerleşim arayüzlerinde alınması gereken önlemlerin yaygınlaştırılmasının amaçlandığını ifade etti.
Türkiye Ormancılar Derneği Genel Başkanı Ahmet Hüsrev Özkara da giderek büyüyen orman yangını tehdidinin yerleşim alanları üzerindeki etkilerinin azaltılması gerektiğini söyledi.
İklim değişikliğinin orman yangınları ve diğer afetler açısından belirleyici bir faktör olduğuna dikkat çeken Özkara, son yıllarda yangınların sayısı ve yanan alanlarda yaşanan artışın riskin boyutunu ortaya koyduğunu belirtti.
Orman yangınlarıyla mücadelede kurumlar arası iş birliğinin önemine vurgu yapan Özkara, sorunun bütüncül bir anlayışla ele alınması gerektiğini söyledi.
Bu yaklaşımı “bütünleşik orman yangınlarıyla mücadele yönetimi” olarak tanımlayan Özkara, orman yangınlarıyla mücadelenin artık yalnızca tek bir kurumun sorumluluğunda değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
TMMOB Şehir Plancıları Odası Afet Çalışmaları Merkezi Koordinatörü Dr. Gencay Serter ise şehir planlama disiplininin temel görevlerinden birinin riskleri tespit etmek ve mümkün olduğunca ortadan kaldırmak olduğunu belirtti.
Afet gerçekleştiğinde etkilerin en aza indirilmesi için doğru faaliyet ve arazi kullanım kararlarının alınması gerektiğini ifade eden Serter, Türkiye’de afetlere karşı önlem alma yaklaşımının uzun yıllar ikinci planda kaldığını söyledi.
Ekonomik getiri odaklı yaklaşımların afet riskleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Serter, yaşanan bir afetin kısa sürede ekonomik kazanımları ortadan kaldırabileceğine ve telafisi mümkün olmayan can kayıplarına yol açabileceğine dikkat çekti.
Serter, orman yangınlarına ilişkin mevzuatın yeterli seviyede olmadığını ve kentleşme süreçlerinde bu afet türünün yeterince dikkate alınmadığını dile getirdi.
Açılış konuşmalarının ardından “Orman Yerleşim Ara Yüzü Alanlarında Yapılaşma Standartları” başlıklı panel gerçekleştirildi.
Doç. Dr. Cihan Erdönmez’in moderatörlüğündeki panelde Prof. Dr. Doğan Dursun, Prof. Dr. Arzu Başaran Uysal, Prof. Dr. Cumhur Güngöroğlu ve Orman Mühendisi Vehbi Tutmaz konuşmacı olarak yer aldı.
Çalıştayın öğleden sonraki bölümünde ise üç ayrı atölye çalışması gerçekleştirildi. Atölyelerde orman ve yerleşim alanlarının kesiştiği bölgelerde yaşanan sorunlar, mevzuat ve uygulamadaki eksiklikler ile yangın riskini azaltmak için alınabilecek önlemler değerlendirildi.
Çalıştay sonunda atölyelerde elde edilen çıktılar katılımcılarla paylaşılarak Orman-Yerleşim Arayüzü Yapılaşma Standartları Rehberi çalışmasına aktarılacak öneriler ortaya konuldu.
Köşe Yazarı
