Farkındalık ve MBSR uygulamasının, bireylerin stresi daha erken fark etmeleri, otomatik tepkileri yönetmeleri ve psikolojik dayanıklılık geliştirmeleri için çok önemli olduğu vurgulanıyor.
Psikolog Duygu Yılmaz, belirsizlik, artan sorumluluklar ve yaşamda sürekli değişen durumlarla birlikte stresin günümüz yaşamının doğal bir parçası olduğunu düşünüyor ve şöyle diyor: “Zihinsel ve fiziksel sağlığı belirleyen şey stresin kendisi değil, zihnin onu nasıl algıladığı ve yanıtladığıdır.”
Yılmaz, belirsizlik olduğunda zihnimizin genellikle en kötü senaryolarla dolup taştığını söyledi, “Bu düşünceler stres seviyelerini yükseltir.” Bir kişinin zihni, korkuya daha duyarlı hale gelir ve sonuç olarak olumsuz düşünceler döngüsüne sıkışır.
Bu, erteleme, sosyal yaşamı kaçırma, aktivite eksikliği ve günlük yaşamdan çekilme gibi şeylerin insanlarda mevcut olacağı zamandır.
Ancak bu tür davranışlar, refahı destekleyen kaynakları keserek stres döngüsünü de artırabilir, dedi.
Psikolog Duygu Yılmaz, farkındalığın desteğinin önemli olduğunu ve “farkındalık yaklaşımının düşünceleri mutlak gerçekler olarak kabul etmek yerine tanımayı ve bedensel duyumları, duyguları ve davranışları yargılamadan gözlemlemeyi öğrettiğini” söyledi.
Böylece bir kişi stresin ilk belirtilerini daha erken tespit edebilir ve daha bilinçli kararlar alabilir.
Psikolog Duygu Yılmaz
Sadece nefese odaklanmak, ayakların yere temasını hissetmek veya yoğun bir iş gününde omuzlar ve çenedeki gerginliği fark etmek, stresin vücut üzerindeki etkilerini tanımamıza yardımcı olabilir.
Bu kısa farkındalık molaları, otomatik tepkilere ve bilinçli kararlara yer bırakmamıza yardımcı olur.
Sekiz Haftalık Bilimsel Program
Yılmaz, Jon Kabat-Zinn tarafından geliştirilen Mindfulness Temelli Stres Azaltma Programı'nın (MBSR) bu alandaki en popüler bilimsel uygulamalardan biri olduğunu ekledi:
“Sekiz haftalık program, farkındalık meditasyonları, beden taraması, nefes farkındalığı, hafif hareket egzersizleri ve günlük yaşam uygulamalarını içerir.
Program, stressiz bir yaşam vaat etmez. Bireyin stresle daha iyi başa çıkmayı öğrenmesine yardımcı olmak için fizyolojik değişiklikleri, düşünce kalıplarını, duyguları ve otomatik tepkileri tanımlayarak tasarlanmıştır.
Farkındalık süreci, sadece ‘Nasıl sakinleşebilirim?’ değil, aynı zamanda ‘Vücudum bana ne söylüyor?’ Zihnim hangi düşünce kalıplarına yöneliyor? Kendime nasıl davranıyorum?” sorularını sorarak güçlendirilir.
Profesyonel Destek Gerekli Olabilir
Psikolog Duygu Yılmaz, farkındalığın her durumda yeterli bir uygulama olmaması gerektiğini söyledi ve şöyle dedi: “Aşırı kaygı, depresyon, panik ataklar, travma sonrası stres belirtileri veya günlük yaşamlarını ciddi şekilde etkileyen ruh sağlığı sorunları yaşayanların bir ruh sağlığı uzmanına başvurmalarını şiddetle tavsiye ediyoruz.” Travma yaşamış olanlar için, farkındalık uygulamaları da bireye göre iyi tasarlanmalıdır.
Sonuçta, refah tamamen stresi ortadan kaldırmaktan değil, onunla daha bilinçli ve dengeli bir ilişki kurmaktan gelir.
Çünkü yaşamın belirsizlikleri asla tamamen ortadan kalkmaz, bireyin onlarla nasıl başa çıktığı farklı olabilir. Kendine iyi bakmanın ilk adımı, yaşamın akışında kaybolmamak ve hepsini susturmaya çalışmamaktır.
Köşe Yazarı
