Güloğlu: Osmaniye’nin Zeytini Köyden Dünyaya Uzansın

Üreticinin doğrudan satış yapabildiği, kadınların ve gençlerin gelir elde ettiği, bilimle gelişen ve kültürle tanınan bir zeytin ekonomisi için yeni öneriler

Osmaniye Demokrasi Platformu Başkanı Av. Muhammet Güloğlu, Osmaniye 2050 Zeytincilik Master Planı kapsamında geliştirdiği önerileri kamuoyuyla paylaştı. Çalışmada; köy pazarları, üreticinin kendi ürününü işleyip satabileceği butik işletmeler, kadın emeğinin değerlendirilmesi, sofralık zeytin üretimi, ortak makine hizmetleri ve zeytin kültürüne dayalı turizm faaliyetleri birlikte ele alındı.

Üretimdeki büyümenin üretici gelirine dönüşebilmesi için bilimsel araştırma, eğitim, işleme kapasitesi, kalite, pazarlama ve kurumsal koordinasyonun aynı program içerisinde geliştirilmesi önerildi. Genç ağaçların verime geçişi, yıllar arasındaki ürün dalgalanması, su kaynakları ve küçük işletmelerin finansman ihtiyacı planlamanın temel unsurları arasında gösterildi.

Güloğlu, “Üreticimizin yetiştirdiği zeytinden daha fazla gelir elde edebilmesini, kadınlarımızın emeğinin karşılığını almasını ve gençlerimizin kentimizde geleceğini kurabilmesini istiyoruz. Osmaniye’nin üretim gücünü bilimle geliştiren, ürününü pazara ulaştıran ve kültürel birikimini değerlendiren somut projeler üzerinde çalışmalıyız” dedi.

OSMANİYE MERKEZDE ÜÇ NOKTADA, İLÇELERDE İHTİYACA UYGUN KÖY PAZARLARI KURULMALI

Osmaniye’de kendi yetiştirdiği veya kendi ürününden hazırladığı gıdayı doğrudan tüketiciye sunan üreticiler için Köy Pazarları kurulmalıdır. Satış yerlerinin tahsisi ve denetimi üreticiden tüketiciye doğrudan satış esasına dayanmalıdır.

Merkezde Toprakkale, Kadirli ve Düziçi–Hasanbeyli yönlerinden gelen köy minibüslerinin güzergâhları ve kullandıkları garajlar incelenerek, garajlara yakın üç ayrı noktada pazar oluşturulması planlanmalıdır. Üretici, minibüsle getirdiği ürünü uzun mesafe taşımadan tezgâhına ulaştırabilmeli; satışının ardından çarşıdaki işlerini görüp evinin ihtiyaçlarını karşılayarak aynı ulaşım düzeniyle köyüne dönebilmelidir.

Böylece taşıma yükü azalırken üreticinin kazancı çevredeki esnafa da yansıyabilir.

Kadirli, Düziçi, Toprakkale, Bahçe, Hasanbeyli ve Sumbas’ta mevcut satış alanları, üretici sayısı ve ulaşım imkânları değerlendirilmelidir. Kadirli için Sumbas ve Andırın yönlerinden gelen üreticilerin ihtiyaçları da incelenmelidir. Uygun mevcut alanlar geliştirilmeli, ihtiyaç bulunan yerlerde yeni pazarlar kurulmalıdır. Küçük ilçelerde belirli günlerde ve az sayıda tezgâhla başlayan bir uygulama tercih edilebilir.

Pazarlarda zeytin, zeytinyağı, sebze, meyve, kurutulmuş ürünler ve uygun koşullarda hazırlanmış yöresel gıdalar satılabilmelidir. Az miktarda ürünü bulunan hanelere de yer ayrılmalı; küçük üreticilerden tezgâh kullanım bedeli alınmamasını sağlayacak uygun model geliştirilmelidir.

Tüketici, köye gitmeden üreticinin ürününe ulaşabilmeli; ürünün nerede, nasıl ve ne zaman üretildiğini öğrenebilmelidir. Çocuğunun, yaşlı veya hasta yakınının beslenmesine özen gösteren aileler bakımından da ürünün kaynağının bilinmesi değerlidir. Köyde üretilmiş olmak tek başına organik üretim belgesi veya güvenlik güvencesi sayılmamalı; üretim bilgisi, hijyen ve uygun muhafaza esas alınmalıdır.

Tezgâhlarda üreticinin adı, köyü ve ürünün kaynağı görünür olmalıdır. Pazarların çalışma saatleri minibüs seferleriyle uyumlu düzenlenmeli; temiz su, tuvalet, el yıkama alanları, gölgelik, atık toplama ve ürünlere uygun muhafaza imkânları sağlanmalıdır. Garajlarla kısa ve güvenli yaya bağlantıları kurulmalı, yük taşıma arabalarıyla özellikle yaşlı üreticilerin işi kolaylaştırılmalıdır.

Pazarların tasarımı yerel mimariyi, köy yaşamını ve üretim kültürünü yansıtmalıdır. Taş ve ahşap

dokular, zeytin dalı motifleri, yerel sanatçıların çalışmaları ve köylerin hikâyelerini anlatan panolar kullanılabilir. Tadım ve dinlenme alanlarıyla bu pazarlar, ziyaretçilerin Osmaniye’nin günlük hayatını tanıyabildiği turizm duraklarına da dönüşebilir.

ÜRETİCİNİN KENDİ ÜRÜNÜNÜ İŞLEYİP SATABİLECEĞİ BUTİK İŞLETMELER DESTEKLENMELİ

Üreticilerin kendi zeytinlerini salamura, kırma, çizme ve sele zeytini olarak işleyebileceği; zeytinyağlarını kendi markalarıyla ambalajlayıp perakende satabileceği küçük ölçekli işletmeler geliştirilmelidir. Köylerde ve ilçe merkezlerinde kurulacak bu işletmeler, doğrudan satışın yanında internetten sipariş ve düzenli tedarik bağlantılarıyla desteklenmelidir.

Manisa’daki Zeytiniye’nin ürün açıklamalarına göre, Sancaklı İğdecik’teki kendi bahçelerinden elle toplanan zeytinler sınırlı miktarda butik olarak işlenmekte; salamura yeşil zeytin 500 gramlık ambalajlarla internet üzerinden satışa sunulmaktadır. Bu uygulama, üreticinin kendi mahsulünü işleyerek tüketiciye ulaştırmasına örnek oluşturmaktadır. (zeytiniye.com.tr)

Tarım ve Orman Bakanlığının 16 Ekim 2025 tarihli haberinde, Adana’nın Sarıçam ilçesinde Nihan Işık Yücel’in 350 dönümlük araziden elde edilen zeytinleri değerlendirmek üzere kurduğu salamura zeytin ve zeytinyağı işletmesi anlatılmaktadır. Habere göre 11 milyon liralık yatırım yüzde 50 IPARD hibesiyle desteklenmiş, ürünler GANİS markasıyla satışa sunulmuştur. Küçük bir köy işletmesinden daha büyük ölçekteki bu örnek, aile üretiminin işleme ve markalaşmayla geliştirilmesini göstermektedir. (tarimtv.gov.tr)

TKDK’nin Mart 2017 bülteninde yer alan Salihli örneğinde ise Yahya Acar’ın başlangıçta 500 metrekare olan işletmesini desteklerle büyüttüğü belirtilmektedir. Zeytinyağı makineleri için 2014 yılında 450 bin lira, sofralık zeytin işleme, şişeleme ve etiketleme için 2015 yılında 210 bin lira hibe alan işletmenin, haberin yayımlandığı dönemde 15 kişiye istihdam sağladığı bildirilmektedir. Bu tutarlar ve istihdam bilgisi ilgili döneme aittir. (tkdk.gov.tr)

Osmaniye’de yatırım büyüklüğü üreticinin ürün miktarına ve satış imkânına göre belirlenmelidir. Her ailenin ayrı sıkım tesisi kurması yerine mevcut tesislerden hizmet alması; uygun işleme kapları, ayıklama, tartım, dolum, kapatma ve etiketleme ekipmanıyla başlaması değerlendirilebilir. Analiz ve teknik danışmanlık gibi hizmetler ortak sağlanarak başlangıç giderleri azaltılabilir.

Üreticiye ürün geliştirme, maliyet hesabı, ambalaj tasarımı, sipariş yönetimi ve müşteri ilişkileri konusunda destek verilmelidir. Köy pazarları ve yöresel ürün satış noktalarıyla bağlantı kurulmalı; restoran ve otellere düzenli ürün verebilecek işletmeler için tedarik programı hazırlanmalıdır.

OSMANİYE KADIN EMEĞİ EVİ ÜRETİMİ DÜZENLİ GELİRE DÖNÜŞTÜRMELİ

Kadınların evlerinde veya küçük atölyelerinde ürettikleri ürünleri sürekli satışa sunabilecekleri Osmaniye Kadın Emeği Evi oluşturulmalıdır. Kentimizde aynı anda üç, dört çocuğunu okutan aileler bulunmaktadır. Kadınların üretim becerisinin düzenli gelire dönüşmesi, aile ekonomisini ve kadınların ekonomik bağımsızlığını güçlendirebilir.

Osmaniye Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 25 Kasım 2025 tarihli açıklamasında, kadın kooperatiflerinin, evlerinde üretim yapan ve küçük işletmelerini tanıtmak isteyen kadınların ürünlerini sergileyip satabilmesini destekleyen Hanımeli Projesinin Masal Park’ta tanıtıldığı belirtilmektedir. Yeni çalışma bu yerel deneyimle ilişkilendirilmeli; düzenli satış, sipariş ve ödeme sistemi bakımından geliştirilmelidir. (aile.gov.tr)

Seferihisar Belediyesinin Tepecik Kadın Emeği Evi proje anlatımında, el sanatları ve yöresel ürün eğitimlerinin üretici pazarlarında satışla ilişkilendirilmesi öngörülmektedir. Esenyurt Belediyesinin 10

Mart 2025 tarihli açıklamasında ise açılan Hanımeli Tasarım ve Üretim Merkezindeki kadınlara çevrim içi satış desteği verilmesi belirtilmektedir. Bu örnekler, eğitimle pazar erişiminin birlikte tasarlanması açısından değerlendirilebilir. (seferihisar.bel.tr, esenyurt.bel.tr)

Zeytin ağacı ve dalı işlemeli danteller, örtüler, çantalar, seramikler ve hediyelik ürünler için tasarım desteği sağlanmalıdır. Gıdalar, üretim ve satış koşullarına uygun ayrı bir düzen içerisinde değerlendirilmelidir.

Ürünlerin kime ait olduğu kayıt altına alınmalı; satış kesintileri, ortak giderler ve ödeme tarihleri baştan açıklanmalıdır. Kadınların ürün fotoğrafı, fiyatlandırma, paketleme ve dijital satış becerileri geliştirilerek merkez, yalnız sergileme yapılan bir yerin ötesinde düzenli çalışan bir satış hizmeti sunmalıdır.

SOFRALIK ZEYTİN VE OSMANİYE’YE ÖZGÜ YENİ ÜRÜNLER GELİŞTİRİLMELİ

Sofralık zeytin, Osmaniye’nin ürün ve gelir çeşitliliğini artıracak ayrı bir çalışma alanı olarak geliştirilmelidir. Uygun çeşit ve hasat zamanından boylama, fermantasyon, ambalajlama ve muhafazaya kadar bütün süreç için teknik program hazırlanmalıdır. Farklı tüketici tercihlerine yönelik ürünler ve daha düşük tuzlu seçenekler, güvenlik ve raf ömrü araştırmalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Osmaniye’nin yeşil zeytini; kurutulmuş Hasanbeyli domatesi, kekik, nar ekşisi ve Osmaniye zeytinyağıyla Osmaniye Zeytin Salatası olarak geliştirilmeli; muhacir ailelerin yaşattığı ekmeklerin zeytinli çeşitleri, yörede “mayalı” olarak bilinen ekmeğin zeytinlisi ve zeytinli Osmaniye simidi aynı ürün geliştirme programına alınmalıdır. Yerel ustalar, aşçılar, üniversite ve gıda mühendisleri tarif, doku, maliyet ve tüketici beğenisi üzerinde birlikte çalışmalıdır.

Bu ürünler lokantalarda, otellerde, fırınlarda ve yöresel satış noktalarında sunulmalıdır. Zeytin salatasının kavanozlu satışa hazırlanması için üretim yöntemi, ambalajı, saklama koşulları ve raf ömrü ayrıca belirlenmelidir.

Hasanbeyli’de domates kurutma ve paketleme yatırımı hazırlanmalı

Hasanbeyli’de domatesin kurutulup paketlenerek değerlendirilmesi için yatırım hazırlığı acilen başlatılmalıdır. Üretim miktarı, kurutmaya uygun çeşitler, mevcut imkânlar, üretici katılımı ve alıcı talebi belirlenerek tesisin kapasitesi ve teknolojisi seçilmelidir.

Üreticinin teslim edeceği ürünün kalite şartları, alım dönemi ve ödeme düzeni sezon öncesinde açıklanmalıdır. Kurutulmuş domatesin salata, ekmek, sos ve diğer ambalajlı ürünlerde kullanılması için satış bağlantıları yatırım kararıyla birlikte geliştirilmelidir.

ZEYTİN VE KÜLTÜR ROTASI, KÖY İMECE ZEYTİNHANELERİYLE BÜTÜNLEŞTİRİLMELİ

Osmaniye’nin zeytinlikleri, kaleleri, antik yerleşimleri ve köy yaşamı birbirine bağlı bir ziyaret programıyla değerlendirilmelidir. Üniversite, müze ve ilgili kazı ekipleriyle görüşülerek arkeolojik araştırma, kazı, koruma ve restorasyon çalışmalarının güçlendirilmesi için ortak projeler hazırlanmalıdır. Belgelenmiş eski zeytin işlikleri ve üretim araçları rotanın tarih anlatımında kullanılmalıdır.

Tarihî alanların çevresinde ve uygun köy güzergâhlarında, koruma kararları gözetilerek yerel mimariye uygun Köy İmece Zeytinhaneleri ve Kültür Bahçeleri oluşturulabilir. Bu alanlarda geleneksel sıkım gösterileri, hasat etkinlikleri, tadım, kahvaltı, çay bahçesi ve doğrudan ürün satışı birlikte düzenlenmelidir.

Hemite çevresindeki uygun bir durak “Yaşar Kemal Zeytin ve Kültür Bahçesi”, Kastabala çevresindeki bir durak ise “Cicero Zeytin ve Kültür Bahçesi” adıyla geliştirilebilir. Hemite’deki Yaşar Kemal Kültür Evi ve Parkı ziyaret programına bağlanmalı; Cicero anlatımı Kilikya’daki görevi ve belgelenmiş tarihî

bilgiler üzerinden hazırlanmalıdır. İsimlerin kullanımı için gerekli görüşmeler yapılmalıdır.

Kültür ve Turizm Bakanlığının Pierre Loti Kahvesi anlatımı, bir yazarla ilişkili mekânın ziyaret ve ağırlama hizmetleriyle bütünleşmesine örnektir. İtalya’nın Savoca yerleşimindeki Bar Vitelli de Baba filmiyle ilişkili mekân kimliğinin ziyaretçi deneyiminde kullanılmasına örnek olarak incelenebilir.

Osmaniye’de adlandırmalar, bulunduğu yerle gerçek bağ kuran ve ziyaretçiye anlatılabilecek hikâyelere dayanmalıdır. (kulturportali.gov.tr)

Köy kahvaltılarında yufka ekmek, sacda börek, sıkma, Osmaniye zeytini, zeytinyağı ve yayık ayranı sunulmalı; uygun ürün güvenliği koşulları sağlanarak zeytin yaprağı çayına da yer verilmelidir.

Ziyaretçiler yufka açma, sacda pişirme, yayıkta ayran hazırlama ve hasat gibi etkinliklere katılabilmelidir. Yöre insanının üretim bilgisi, sohbeti ve misafirperverliği deneyimin doğal parçası olmalıdır.

Geleneksel düzeneklerin kültürel gösterimiyle satışa sunulacak gıdanın üretim koşulları birlikte düşünülmelidir. Üretim alanlarında temizlenebilir ekipman ve ürün takibi sağlanmalı; ziyaretçi, katıldığı etkinlikten köyün adını ve hasat tarihini taşıyan bir ürünü hatıra olarak satın alabilmelidir.

İşletmelerde yönetim, temizlik, tanıtım, hazırlık, pişirme ve servis görevlerini üstlenen yöre insanının emeği karşılık bulmalıdır. Ortak giderler ve bakım payı ayrıldıktan sonra gelirin nasıl paylaşılacağı yazılı olarak belirlenmeli; hesaplar katılımcılara açık tutulmalıdır.

Ulaşım, yönlendirme, tuvalet, otopark, erişilebilirlik ve rehberlik hizmetleri rotayla birlikte hazırlanmalıdır. Türkçe ve yabancı dilde panolar, sesli anlatımlar ve QR kodlar kullanılmalı; oteller ve seyahat acenteleriyle konaklamalı programlar geliştirilmelidir. Bölgenin turizm hareketinden pay alabilmek için ziyaretçiye düzenli ve satın alınabilir bir program sunulmalıdır.

OSMANİYE ZEYTİNİ İÇİN ORTAK TANITIM PROGRAMI HAZIRLANMALI

Osmaniye zeytini ve zeytinyağının tanıtımı, belirlenmiş hedef kitleler ve satış bağlantıları üzerinden yürütülmelidir. Üreticiler, markalar, tarifler, satış noktaları ve kültür rotası, güncellenebilir Osmaniye Zeytin ve Kültür Kataloğu içinde bir araya getirilmelidir.

Gezici tanıtım, gastronomi ve sanat birlikte değerlendirilmeli

Osmaniyeli âşıklar, şairler ve besteciler zeytin köylerinde ağırlanmalı; üretici hikâyelerinden beslenen türkü ve besteler için Türkiye çapında duyurulacak bir yarışma düzenlenmelidir. Seçilen eserler yerel sanatçılarca seslendirilerek festivallerde ve Osmaniye Gezici Zeytin Tanıtım Aracı’nda kullanılmalıdır. Araç, zeytinyağı tüketiminin geliştirilmek istendiği illerde tadım ve mutfak etkinlikleri yaparken şefler ve gastronomi içerik üreticileri Osmaniye’de üretici ziyaretleri ve yöresel sofralar etrafında buluşturulmalıdır. Yarışma şartları, sanatçıların emeğinin karşılığı ve eserlerin kullanım hakları baştan belirlenmelidir.

Gezici programda balığın, yumurtanın ve farklı yemeklerin zeytinyağıyla hazırlanması gösterilebilir. Kızartma dahil pişirme uygulamalarında doğru kullanım bilgisi verilmeli; beslenmeyle ilgili açıklamalar uzmanlar tarafından bilimsel kaynaklara dayanılarak yapılmalıdır.

Gazete, televizyon, radyo ve dijital mecralar için ortak içerikler hazırlanmalı; kamu spotu olarak değerlendirilebilecek çalışmaların ilgili süreçleri izlenmelidir. Dizi ve film yapımcılarıyla, yemek siparişlerinde “Zeytinyağlı olsun lütfen” gibi doğal diyaloglara yer verilmesi görüşülebilir. Ticari tanıtım içeren uygulamalar ilgili kurallara uygun yürütülmelidir.

Vali, milletvekilleri, belediye başkanları ve kaymakamların katıldığı tanıtımlar üreticiyi ve ürünü görünür kılmalıdır. Programın başarısı yeni siparişler, ürünleri menüsüne alan işletmeler, kurulan tedarik ilişkileri

ve rotaya gelen ziyaretçilerle değerlendirilmelidir.

ZEYTİNDE BİR YIL FAZLA, BİR YIL AZ ÜRÜN VERME SORUNU ÖNCELİKLE ELE ALINMALI

Yıllar arasındaki verim dalgalanması, üreticinin gelirini ve tesislerin çalışma düzenini etkileyen temel sorunlardan biridir. Osmaniye’de bu konu, uzun dönemli bahçe izleme ve uygulama programının öncelikleri arasına alınmalıdır.

Aydın Adnan Menderes Üniversitesinin 29 Aralık 2025 tarihli yayınında Prof. Dr. Engin Ertan, Memecik çeşidinde periyodisite şiddetini azaltmaya yönelik doktora çalışmasında budama ve seyreltme uygulamalarının incelendiğini belirtmektedir. Ertan, hasat ve budama yönetiminin yıllar arasındaki farkın azaltılmasındaki önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Osmaniye’de yerel denemeler kurulması için değerlendirilebilecek bir Türkiye örneğidir. (gzt.adu.edu.tr)

Farklı çeşit, rakım, sulama ve bakım koşullarını temsil eden bahçelerde ağaç başına ürün, meyve niteliği, sürgün gelişimi ve uygulama kayıtları tutulmalıdır. Deneme ve karşılaştırma bahçeleri üzerinden hangi bakım düzeninin yıllar arasındaki dalgalanmayı azalttığı araştırılmalıdır.

Budama, besleme, sulama ve hasat önerileri ağacın yaşına, çeşidine ve ürün yüküne göre verilmelidir. Hedef, tek bir yılda mümkün olan en yüksek ürünü almakla sınırlandırılmamalı; ağacın uzun dönemli sağlığı ve üreticinin birkaç yıllık toplam geliri birlikte değerlendirilmelidir.

SAĞLIKLI, ÇEŞİDİ DOĞRU VE BÖLGEYE UYGUN FİDAN KULLANILMALI

Yeni zeytinliklerde fidanın sağlığı, çeşit kimliği ve araziye uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir. Sertifikasyon, çeşidin Osmaniye’nin bütün arazilerinde aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.

Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünün sonuçlanan projeleri arasında, 1986–2004 döneminde yürütülen yerli ve yabancı zeytin çeşitlerinin Erdemli koşullarına adaptasyonu ile Sarı Ulak çeşidinde klon seçimi çalışmaları bulunmaktadır. Bu araştırmalar, çeşit tavsiyesinin uzun dönemli yerel denemelere dayanması bakımından örnektir. (arastirma.tarimorman.gov.tr)

Uluslararası Zeytin Konseyi ve Córdoba Üniversitesiyle ilişkili THOC2 çalışması, çeşit kimliğinin doğrulanmasını, hastalık etmenlerinin kontrolünü ve sağlıklı çoğaltma materyalinin oluşturulmasını birlikte ele almaktadır. Osmaniye’nin fidan programında da materyalin kaynağından dikim sonrasına uzanan izlenebilirlik kurulmalıdır. (internationaloliveoil.org)

Osmaniye’de farklı toprak, rakım ve su koşullarını temsil eden deneme bahçeleri oluşturulmalıdır. Sofralık ve yağlık değerlendirme ayrı yapılmalı; verime başlama, ürün düzeni, meyve özellikleri, yağ kalitesi, su ihtiyacı, hastalık durumu ve mekanik hasada uygunluk izlenmelidir. Sonuçlar Osmaniye Zeytin Çeşit ve Uygunluk Haritası’na dönüştürülmelidir.

Fidan desteklerinde üreticiye dikim ve bakım planı verilmelidir. Teslimde belge, etiket, kök ve gövde gelişimi kontrol edilmeli; dikimden sonra tutma oranı, ilk yazın atlatılması ve verime geçiş takip edilmelidir. Desteklerin başarısı dağıtılan fidan sayısıyla birlikte yaşayan ve ekonomik üretime katılan ağaçlarla ölçülmelidir.

OSMANİYE’NİN GENETİK MİRASI KASTABALA’DAN BAŞLAYARAK ARAŞTIRILMALI

Yaşlı, yabani ve yerel zeytin ağaçları Osmaniye’nin araştırılması ve korunması gereken tarımsal mirasının parçasıdır. Kastabala ve çevresi başta olmak üzere eski yerleşimler, kale çevreleri ve geleneksel üretim alanları bilimsel taramaya alınmalıdır.

Mehmet Ulaş, Yıldız Kaçar ve Ebru Sakar’ın 2020 tarihli araştırmasında, Adana ve Osmaniye’den

toplanan 41 genotip, 36 referans çeşitle birlikte incelenmiştir. Araştırmacılar toplam 77 örneğin genetik profillerini ve yakınlıklarını DNA belirteçleriyle değerlendirmiştir. Makalenin örnek listesinde Osmaniye materyalleri OSM-200–OSM-209 kodlarıyla, Kastabala’dan alınan örnek ise OSM-209 koduyla yer almaktadır. Bu kayıtlar, yeni saha çalışmaları için somut bir başlangıç sağlamaktadır. (integrityresjournals.org)

Önceki örneklerin alındığı ağaçların bugünkü durumu araştırmacılarla birlikte belirlenmeli; yeni taramalarda konum, yerel ad, bilinen üretim özellikleri ve sağlık durumu kayıt altına alınmalıdır. Genetik inceleme; verim düzeni, meyve ve yağ özellikleri, çoğaltılabilirlik ve çevre koşullarına uyum araştırmalarıyla tamamlanmalıdır.

Nitelikli materyaller koruma koleksiyonlarına alınmalı; çeşit geliştirme potansiyeli bulunan örnekler uzun dönemli çalışmalarda değerlendirilmelidir. Türkiye ve İtalya’daki materyallerin karşılaştırılması da ortak araştırma konusu yapılabilir. Olası genetik yakınlıklar tek başına tarihî taşınma yönünü kanıtlamaz; sonuçlar arkeolojik ve tarihî bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.

Seçilecek iki ağaca kültürel tanıtım amacıyla Cicero ve Kastabala adlarının verilmesi değerlendirilebilir. Bu adlandırma bilimsel çeşit tescilinden ayrı tutulmalı; ziyaretçilere sunulan hikâye araştırmaların ortaya koyduğu bilgilerle geliştirilmelidir.

SU, TOPRAK VE İKLİM KOŞULLARINA UYGUN ÜRETİM GELİŞTİRİLMELİ

Mevcut bahçelerin geliştirilmesi ve yeni dikimler, havzaların su bütçesi ve kurak dönem koşulları dikkate alınarak planlanmalıdır. Toprak ve yaprak analizine dayalı gübreleme, uygun sulama zamanlaması, nemin korunması, erozyonun azaltılması ve entegre mücadele uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır.

Yerel gözlemlerle kuraklık, aşırı sıcaklık, hastalık ve zararlı riskleri izlenmeli; üreticiye uygulanabilir bilgiler zamanında ulaştırılmalıdır. Sulama yatırımlarında yalnız ekipman kurulumu değil, kullanılan su ve elde edilen fayda da takip edilmelidir.

Organik üretim ve iyi tarım uygulamaları için ayrı programlar hazırlanmalıdır. Gönüllü üreticilerin arazi koşulları, mevcut uygulamaları, kayıt düzeni, sertifikasyon giderleri ve satış imkânları değerlendirilmelidir. Organik üretimde gerekli geçiş süreci de yatırım hesabına katılmalıdır.

Üreticiye teknik destekle birlikte pazar bağlantısı sağlanmalı; sertifikalı üretimin ek maliyetinin satış fiyatına ve gelire ne ölçüde yansıdığı izlenmelidir. Ürünün kaynağına, üretim yöntemine ve belgesine ilişkin bilgiler tüketiciye doğru aktarılmalıdır.

ORTAK MAKİNE VE HİZMET EKİPLERİ ÜRETİCİNİN YÜKÜNÜ AZALTMALI

Hasat makineleri, dal silkiciler, budama ekipmanları ve taşıma kasaları için ortak kullanım hizmetleri geliştirilmelidir. Makine seçimi arazi eğimi, dikim düzeni, ağaç büyüklüğü ve ürünün sofralık veya yağlık değerlendirilmesine göre uygulamalı denemelerle yapılmalıdır.

Hatay Büyükşehir Belediyesinin tarımsal destek açıklamasında, ilgili proje kapsamında 310 zeytin hasat seti ve 5.580 zeytin kasasının dağıtıldığı belirtilmektedir. Kahramanmaraş İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün FAO destekli proje haberinde ise eğitim alan 25 çiftçiye 25 zeytin hasat makinesi hibe edildiği bildirilmektedir. Bu uygulamalar, ekipman desteğinin eğitim ve kurumlar arası projelerle birleştirilebildiğini göstermektedir. (hatay.bel.tr, kahramanmaras.tarimorman.gov.tr)

Osmaniye’de ortak makine sisteminin rezervasyonu, operatörü, bakım gideri, kullanım bedeli ve arıza sorumluluğu baştan belirlenmelidir. Hasat, ürün toplama ve tesise taşıma birlikte planlanmalı; hizmetin kilogram başına maliyeti ve ürün kaybına etkisi ölçülmelidir.

Yaşlanan üreticilerin bakım ve hasat hizmetlerine erişimi kolaylaştırılmalıdır. Gençler budama, aşılama, mekanizasyon ve ekipman bakımında yetiştirilerek ücretli hizmet ekiplerinde çalışabilmelidir. Bahçesini kendi imkânlarıyla işletemeyen üreticilerle genç işletmeciler arasında süre, ücret, ürün paylaşımı ve bakım yükümlülükleri açık anlaşmalarla düzenlenebilir.

Gençlerin zeytinliklerde kalabilmesi, eğitimle birlikte düzenli gelir, güvenli çalışma ve sosyal güvence imkânlarının geliştirilmesine bağlıdır.

ÜRETİCİNİN GELİRİ, MALİYETİ VE FİNANSMAN İHTİYACI İZLENMELİ

Osmaniye’de farklı bahçe ve işletme büyüklükleri için üretim maliyetleri düzenli hesaplanmalıdır. İşçilik, su, gübre, ilaç, makine, taşıma, sıkım, işleme ve ambalaj giderleri ayrı izlenmeli; aile emeği de maliyet hesabında görünür olmalıdır.

Yağlık ve sofralık üretimin, dökme ve ambalajlı satışın üreticiye bıraktığı gelir karşılaştırılmalıdır. Perakende satış bedeliyle net kazanç birbirine karıştırılmamalı; pazarlama, kargo, stok ve satış giderleri hesaba katılmalıdır.

Tarım ve Orman Bakanlığının 2026 Kırsal Kalkınma Yatırım Programı açıklamasında, tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve depolanması destek kapsamındadır. Genel proje sınırları 100 bin–30 milyon lira, aile işletmeleri için üst sınır 8 milyon lira ve uygun projelerde hibe oranı yüzde 50–70 olarak açıklanmıştır. Bu imkânlar, ilgili çağrının takvimi ve başvuru şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. (tarimorman.gov.tr)

TKDK’nin IPARD III belgelerinde zeytinyağı ve sofralık zeytin işleme ekipmanları uygun harcamalar arasında bulunmaktadır. Mayıs 2026 bilgilendirmesinde gıda işleme ve pazarlama tedbirinin temel hibe oranı yüzde 50, şartları sağlayan üretici örgütlerinin ortaklaşa yatırımlarında ise yüzde 70 olarak belirtilmektedir. Her işletmenin yararlanabileceği oran ve giderler proje bazında belirlenmelidir. (tkdk.gov.tr, tkdk.gov.tr)

İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, TKDK ve ilgili kuruluşların katılımıyla üreticilere proje hazırlama ve finansman danışmanlığı sunulmalıdır. Hibe dışındaki öz kaynak, sezonluk işletme sermayesi, borçlanma ihtiyacı, ödeme takvimi ve tarım sigortası seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.

GENÇ AĞAÇLARIN VERİME GEÇİŞİNE GÖRE TESİS VE KALİTE ALTYAPISI PLANLANMALI

Güncel ağaç envanteri yaş, çeşit, sulama, bakım ve verime yatma durumunu içermelidir. Çiftçi Kayıt Sistemi verileri saha tespitleriyle karşılaştırılmalı; kayıtlar dışındaki üretim alanları da envanter çalışmasında değerlendirilmelidir.

Tesis sayısının yanında saatlik ve günlük fiilî kapasite, çalışma süresi, hasat yoğunluğu, bekleme süreleri, tank hacmi ve ürün kayıpları belirlenmelidir. Yeni tesis ihtiyacı, hasat döneminde işlenmesi gereken ürün ile kullanılabilir mevcut kapasite karşılaştırılarak hesaplanmalıdır.

Düşük, orta ve yüksek ürün senaryolarıyla beşer yıllık kapasite planı hazırlanmalıdır. Sıkım, sofralık zeytin işleme, depolama, dolum, ambalajlama ve çevre altyapısı birlikte ele alınmalı; mevcut tesislerin modernizasyonuyla yeni yatırım ihtiyacı ayrılmalıdır.

Osmaniye–Toprakkale, Kadirli–Sumbas ve Düziçi–Bahçe–Hasanbeyli havzaları bu planlamada ulaşım, enerji, su ve ürün akışı bakımından değerlendirilmelidir. Sanayi alanları gerçek yatırım ve üretim takvimine göre kullanılmalı; şişe, teneke, kapak, etiket ve koli ihtiyaçlarının yerel üretim imkânları araştırılmalıdır.

Kalite sistemi bahçeden tüketiciye kadar izlenebilirliği sağlamalıdır. Üretici, hasat, sıkım, parti ve analiz

kayıtları tutulmalı; kimyasal ve duyusal değerlendirme birlikte kullanılmalıdır. Uygun tank depolama ve dolum hizmetleri küçük üreticilerin de erişimine açılmalıdır.

Osmaniye Zeytinyağının coğrafi işaretinin etkin kullanımı, ortak kalite ve güven kimliği ile Avrupa Birliği düzeyinde koruma hazırlıkları birlikte yürütülmelidir. Ticaret ve Sanayi Odası ile Ticaret Borsası, alıcı görüşmeleri, pazar araştırması ve ihracata hazırlık hizmetlerinde somut görev üstlenmelidir.

ÜRETİCİ ÖRGÜTLENMESİ SOMUT HİZMET VE GÜVEN ÜZERİNDEN KURULMALI

Osmaniye’de üreticilerin fiilen yararlanabileceği ortak hizmetler belirlenerek örgütlenme modeli geliştirilmelidir. Mevcut yapıların hukuki varlığıyla sahada sundukları hizmet birbirinden ayrılmalı; hangi ihtiyacın karşılanmadığı üreticilerle birlikte ortaya konulmalıdır.

Tariş Zeytin ve Zeytinyağı Birliğinin kurumsal yayınları, üretici ortaklığıyla sıkım, ürün geliştirme ve pazarlama hizmetlerinin bir arada örgütlenmesine örnek oluşturmaktadır. Marmarabirliğin kurumsal açıklamasında ise sekiz kooperatifin üretici ürünlerini sofralık zeytin, zeytinyağı ve zeytin ezmesi olarak işleyip yurt içi ve yurt dışında pazarladığı belirtilmektedir. Bu yapıların Osmaniye açısından incelenecek yönü, üreticinin ürününü alım, işleme ve satış hizmetleriyle destekleyebilmesidir. (tariszeytin.com.tr, marmarabirlik.com.tr)

Ortak girdi alımı, makine, danışmanlık, analiz, depolama, dolum ve satış hizmetleri gerçek talebe göre kademeli kurulmalıdır. Yönetim gideri, personel, işletme sermayesi ve alıcı bağlantıları belirlenmeden büyük yatırımlara girişilmemelidir.

Ürün teslimi, kalite ölçütleri, hizmet bedelleri ve ödeme tarihleri açık olmalıdır. Üyelerin hesaplara erişebildiği ve düzenli denetlenen bir yönetim kurulmalıdır. İspanya, İtalya, Yunanistan ve Fransa’daki örgütlenme deneyimleri de Osmaniye’nin işletme büyüklükleri ve üretici ihtiyaçları açısından karşılaştırılmalıdır.

ZEYTİN YAPRAĞI, PİRİNA VE ÇEKİRDEK İÇİN ARAŞTIRMA VE YATIRIM PROGRAMI HAZIRLANMALI

Yan ürünlerin değerlendirilmesinde ilk adım, oluşan miktarın, toplama maliyetinin, niteliğinin ve mevcut kullanımının belirlenmesidir. Yatırım seçenekleri hammadde sürekliliği ve gerçek alıcı talebine göre sıralanmalıdır.

Osmaniye Korkut Ata Üniversitesinin proje kayıtlarında, Ömer Faruk Gamlı ve Zeliha Eraslan’ın yer aldığı, zeytin yaprağı ekstraktının biber salçasındaki kalite değişimine etkisini inceleyen 2017 tarihli çalışma bulunmaktadır. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın araştırma kayıtlarında da zeytin yaprağı ekstraktlarının kozmetikte kullanım potansiyeline yönelik proje yer almaktadır. Bunlar, yaprağın gıda ve kozmetik alanlarında araştırma konusu olduğunu gösteren örneklerdir; ticari ürünün güvenliği ve başarısı ayrıca doğrulanmalıdır. (osmaniye.edu.tr, avesis.iuc.edu.tr)

Osmaniye’de yaprakların kontrollü kurutulması, bileşiminin belirlenmesi ve standardize ekstrakt geliştirilmesi araştırılmalıdır. Zeytinyağı ve uygun bileşenlerden sabun, saç bakım ürünü, serum ve diğer kozmetiklerin geliştirilmesi için üniversite–özel sektör pilot çalışmaları yapılabilir.

TÜBİTAK MAM’ın ZEYTİNAY projesinde, zeytinyağı üretim süreçleri, atıksu sorunu ve pirina değerlendirme alternatifleri teknik ve çevresel ölçütlerle birlikte ele alınmıştır. Osmaniye’de yan ürün yatırımları da atık yönetiminden bağımsız planlanmamalıdır. (mam.tubitak.gov.tr)

Pirina yağının geri kazanılması, çekirdekten enerji, pelet ve briket, uygun kompost, biyokömür ve diğer endüstriyel kullanımlar ayrı fizibilitelere konu edilmelidir. Hayvan beslemesine yönelik seçenekler uygun işleme, analiz ve uzmanlarca hazırlanacak rasyon denemeleriyle araştırılmalıdır.

Karasu ve diğer sıvı atıklar için azaltım, geri kazanım ve arıtma seçenekleri hazırlanmalı; ihtiyaç bulunan havzalarda ortak çevre altyapısı kurulmalıdır. Su ve enerji tüketimiyle atık geri kazanımı tesislerin yıllık değerlendirmelerinde yer almalıdır.

ZEYTİN OKULU, TADIMCI EĞİTİMİ VE MESLEKİ YETİŞTİRME SÜREKLİ HALE GETİRİLMELİ

Osmaniye Zeytin Okulu, sezon boyunca çalışan uygulamalı bir eğitim sistemi olarak tasarlanmalıdır. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, OKÜ, Yağlı Tohumlar Araştırma Enstitüsü, ziraat odaları, Halk Eğitim ve sektör temsilcileri ortak takvim hazırlamalıdır.

Osmaniye İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün kurs haberine göre, Akyar, Dervişiye, Çona, Çardak ve merkezden 46 kursiyer, 41 günlük Ev Tipi Sofralık Zeytin İşleme eğitimi almıştır. Bu deneyim, yeni eğitimlerin üretim ve satış aşamalarına kadar takip edilmesi için başlangıç oluşturabilir. (osmaniye.tarimorman.gov.tr)

Eğitimler budama, aşılama, analiz sonuçlarına göre besleme, sulama, hastalık ve zararlılarla mücadele, kayıt tutma, hasat ve taşıma uygulamalarını kapsamalıdır. Sofralık işleme ve yağhane eğitimleri gerçek işletme koşullarında yürütülmeli; kurs sonrasında teknik ziyaret ve danışmanlık sürdürülmelidir.

Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsünün görev tanımında, üretim teknolojileri, eğitim, kimyasal ve duyusal analiz ile tüketici bilincinin geliştirilmesi birlikte yer almaktadır. Bu kurumsal deneyimden Osmaniye’de eğitici yetiştirme ve uygulama programları için yararlanılmalıdır. (arastirma.tarimorman.gov.tr)

OKÜ’nün analiz altyapısıyla bağlantılı, düzenli çalışan bir tadım paneli geliştirilmelidir. Panel lideri ve tadımcı adaylarının eğitimi, uygun tadım ortamı, düzenli performans değerlendirmesi ve tanınırlık çalışmaları birlikte planlanmalıdır. Üretici ve yağhane çalışanları meyvemsilik, acılık ve yakıcılığın yanında duyusal kusurları da tanıyabilmelidir.

Budama yarışmaları güvenli ekipman kullanımı ve doğru uygulamaları yaygınlaştırmak için düzenlenebilir. Zeytinyağı ve sofralık zeytin yarışmalarında bağımsız değerlendirme yapılmalı; katılımcılara ürününü geliştirmesine yardımcı olacak geri bildirim verilmelidir.

Üniversitede sektörün sorunlarına yönelik tez, araştırma bursu ve staj programları geliştirilmelidir. Zeytincilik ve zeytin işleme teknolojisi alanındaki mesleki eğitim ihtiyacı; öğrenci talebi, akademik kadro ve sektörün istihdam kapasitesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ziraat mühendisleri bahçe planlama ve yetiştiricilikte; gıda mühendisleri işleme, fermantasyon, kalite, ambalaj ve yeni ürün geliştirmede sürekli görev almalıdır. Bu uzmanlıklar, üreticinin erişebildiği ve uygulama sonuçlarının izlendiği ortak hizmet düzeni içinde buluşturulmalıdır.

İL KOORDİNASYONU VE DOĞU AKDENİZ İŞBİRLİĞİ TEK ÇALIŞMA DÜZENİNE BAĞLANMALI

Osmaniye’de vali yardımcısı başkanlığında sürekli çalışan İl Zeytincilik Koordinasyon Kurulu oluşturulmalıdır. İlgili kamu kurumları, belediye başkan yardımcıları, belediye meclisi ve İl Genel Meclisi temsilcileri, üniversite, araştırma kuruluşları, meslek odaları, üreticiler ve sektör temsilcileri kurulda yer almalıdır.

Sekretarya düzenli çalışmalı; kurul aylık değerlendirmelerde proje ilerlemesini, gecikmeleri ve çözüm bekleyen işleri ele almalıdır. Valilik kurumlar arası koordinasyonu sağlamalı; kaymakamlıklar muhtarlıklarla birlikte ilçe ihtiyaçlarını toplamalı; İl Özel İdaresi görev alanındaki kırsal yol, su ve ortak hizmet altyapısını üretim ve ziyaret güzergâhlarıyla ilişkilendirmelidir.

Doğu Akdeniz Belediyeler Birliği bünyesinde zeytincilikle bağlantılı bir çalışma yapısı oluşturulması önerilmektedir. Birlik tüzüğü, görev alanı ve teşkilat koşulları değerlendirilerek başlangıçta görevlendirilmiş personelle çalışılabilir; ihtiyaç halinde müdürlük düzeyinde kurumsallaşma ele alınabilir. Belediyelerde sorumlu başkan yardımcıları ve teknik personel belirlenmelidir.

Gastronomi, kırsal turizm, kültürel miras, arkeoloji, çevre ve proje geliştirme çalışma grupları kurulabilir. Belediyelerle yatırımcılar arasında sürekli işleyen bir masa, yatırım dosyalarının hazırlanmasını ve ilgili kurumlara ulaştırılmasını takip etmelidir.

Bölgesel düzeyde Doğu Akdeniz Zeytincilik Konseyi kurulmalıdır. Tarım, ticaret, kültür, turizm ve çevre yönetimleri; araştırma ve eğitim kurumları; üretici örgütleri, kooperatifler, iş dünyası, sendikalar, belediyeler birliğinin ilgili yapısı, tüketici temsilcileri ve uzmanlar bu oluşumda yer almalıdır.

Kadınların, gençlerin ve küçük üreticilerin temsili sağlanmalıdır.

Konseyin, katılımcı illerin mutabakatıyla ayda bir dönüşümlü ev sahipliğinde ve ev sahibi ilin valisi başkanlığında toplanması önerilmektedir. Milletvekilleri siyasi parti ayrımı yapılmadan davet edilmeli; siyasi parti temsilcileri dahil bütün ilgililer görüşlerini yazılı sunabilmelidir.

Öneriler sorun, çözüm, ilgili kurum ve kaynak ihtiyacı belirtilerek önceden sekretaryaya iletilmelidir. Toplantının ağırlığını başkanlık eden vali ile gündemin teknik personeli ve uzmanlarının sunumları oluşturmalı; gerekli açıklamalar için diğer katılımcılara süreli söz verilmelidir. Görüşlerin değerlendirme sonucu kayıt altına alınarak sahiplerine bildirilmelidir.

Her üç aylık dönemin toplantısına Tarım ve Orman Bakanı veya gündemle ilgili bakan davet edilmeli; katılım mümkün değilse yetkili üst düzey temsilci talep edilmelidir. Merkezi yönetimden beklenen işlemler teknik dosyalarla sunulmalıdır.

Bu yapılar kurumların yasal yetkilerinin yerine geçmemeli; görev, kaynak ve uygulama takibini kolaylaştırmalıdır. Toplantıların kamuoyuna açıklanan sonucu, katılım fotoğraflarından önce tamamlanan işler ve çözüm bekleyen konular olmalıdır.

HER PROJE SORUMLUSU, BÜTÇESİ VE TAKVİMİYLE UYGULAMAYA HAZIRLANMALI

Öneriler için yer, yararlanıcı, sorumlu kurum, ortaklar, yatırım tutarı, işletme gideri, finansman kaynağı ve uygulama takvimini içeren dosyalar hazırlanmalıdır. Yatırımın ardından işletmeyi kimin, hangi gelirle sürdüreceği açık olmalıdır.

Üreticinin acil ihtiyacını karşılayan, mevcut altyapıdan yararlanabilen ve işletme modeli hazırlanmış projeler önceliklendirilmelidir. Yeni yapı gerektirmeyen eğitim, danışmanlık, ortak hizmet ve satış bağlantıları yatırım süreçleri beklenmeden başlatılabilir.

Her proje için kendine özgü sonuç göstergeleri belirlenmelidir: ortak makinede maliyet ve zaman tasarrufu, pazarda üretici satışı, eğitimde uygulamaya geçiş, butik işletmede net gelir, kültür rotasında yerel harcama ve işletme devamlılığı izlenmelidir. Yıllık rapor, tamamlanan işlerle birlikte gecikmeleri ve nedenlerini de açıklamalıdır.

Güloğlu, çalışmanın temel yaklaşımını şu sözlerle ifade etti:

“Üreticimizin emeğini daha değerli hale getirecek işleri birlikte yapabiliriz. Bilimsel bilgiyi bahçeye, ürünü pazara, kültürel mirasımızı ziyaretçiye ulaştıralım. Üstlenilen işin sorumlusu, kaynağı ve takvimi belli olsun. Osmaniye’nin zeytininden doğan değer, insanımızın gelirine ve kentimizin gelişmesine dönüşsün.”

Güloğlu, üreticileri, bilim insanlarını, sektör temsilcilerini ve konuya ilgi duyan hemşehrilerini Osmaniye Zeytin ve Zeytinyağı Platformu’na katkı sunmaya davet etti.