Evcil hayvanla büyümenin çocukların psikolojik ve sosyal gelişimine önemli katkılar sağlayabileceğini belirten Klinik Psikolog Cumali Aydın, öz saygı, empati, sorumluluk ve duygu düzenleme üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Evcil hayvanla büyümek çocukların yalnızca keyifli vakit geçirmesini sağlamıyor; öz saygı, sorumluluk, empati, sosyal iletişim ve duygu düzenleme becerilerinin gelişimine de katkı sunabiliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Cumali Aydın, çocukların evcil hayvanlarla kurduğu ilişkinin psikolojik ve psikososyal gelişim üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
Evcil hayvanlarla kurulan ilişkinin çocuklar açısından güçlü bir duygusal bağ kurma fırsatı sunduğunu belirten Klinik Psikolog Cumali Aydın, özellikle okul öncesi dönemde bu ilişkinin güven duygusunu destekleyebileceğini ifade etti.
Evcil hayvanın çocuk için koşulsuz sevgi ve yargısız bir dostluk deneyimi sunduğunu söyleyen Aydın, çocuğun kendisini olduğu gibi kabul eden bir canlıyla kurduğu bağın öz saygısının gelişmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.
Aydın, Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) yayımladığı bir çalışmaya da değinerek, evcil hayvanı olan çocukların evcil hayvanı olmayan akranlarına kıyasla daha yüksek benlik saygısı ve daha düşük yalnızlık düzeyleri bildirdiğini aktardı.
Çocuğun evcil hayvanın bakımına yaşına ve gelişim düzeyine uygun biçimde dahil edilmesinin sorumluluk bilincini destekleyebileceğini vurgulayan Aydın, küçük görevlerin bile çocuk açısından önemli bir öğrenme fırsatı olduğunu söyledi.
Aydın, “Kafesteki kuşun suyunu tazelemek ya da köpeğin su kabını doldurmak gibi basit görevler, çocuğa erken yaşta ‘Benim eylemlerimin başka bir canlının hayatında bir karşılığı var’ fikrini aşılar” dedi.
Ancak verilen sorumluluğun çocuğun bilişsel ve motor gelişimine uygun olması gerektiğinin altını çizen Aydın, 2 yaşındaki bir çocuğun ebeveyn gözetiminde mama kabını yerine koyabileceğini, 5 yaşındaki bir çocuğun ise köpeğin tüylerini taramaya yardımcı olabileceğini belirtti.
Evcil hayvan bakımına aktif olarak katılan çocukların sosyal sorumluluk alma ve başkalarının ihtiyaçlarını fark etme konusunda daha duyarlı olabildiğini ifade eden Aydın, bakım görevlerinin ceza veya zorunluluk gibi değil, çocuğun keyif alacağı bir etkinlik olarak sunulmasının önemine dikkat çekti.
Evcil hayvanların yalnızlık yaşayan veya içe kapanık çocuklar açısından da farklı bir anlam taşıyabileceğini belirten Aydın, hayvanların çocuk için doğal bir sosyal destek kaynağı olabileceğini söyledi.
Aydın, “İçe kapanık bir çocuk için evcil bir dost, hiçbir sözcüğe ihtiyaç duymadan orada olan, onu konuşmaya ya da performans göstermeye zorlamayan bir sosyal köprü işlevi görür” ifadelerini kullandı.
Evcil hayvanların akranlar arasındaki sosyal etkileşimi de kolaylaştırabileceğini belirten Aydın, parktaki bir evcil hayvanın diğer çocukların iletişim başlatması için doğal bir fırsat oluşturabileceğini kaydetti.
Çocukların stresli, üzgün veya öfkeli oldukları anlarda evcil hayvanlarla kurdukları fiziksel temasın sakinleşmelerine yardımcı olabileceğini belirten Aydın, hayvanlarla etkileşimin duygu düzenleme açısından da önemli olabileceğini ifade etti.
Aydın, “Öfkelendiğinde ya da üzüldüğünde köpeğine sarılan bir çocuğun kalp atışları yavaşlar, bedenindeki stres hormonu kortizol seviyesi düşer; bu, biyolojik bir sakinleşme tepkisidir” dedi.
Evcil hayvanların yargılamadan fiziksel yakınlık sunduğunu dile getiren Aydın, bir kediye sarılmanın veya köpeği okşamanın çocuğun dikkatini içinde bulunduğu ana yöneltebileceğini söyledi.
Evcil hayvan sahibi çocukların duygu düzenleme stratejilerini daha etkin kullanabildiğini ve stresli durumlarla başa çıkmada avantaj sağlayabildiğini gösteren araştırmalar bulunduğunu da aktardı.
Hayvan destekli etkileşimlerin özel gereksinimli çocuklarda ve otizm spektrum bozukluğunda da ele alınan uygulamalar arasında bulunduğunu belirten Aydın, hayvanların daha öngörülebilir sosyal ipuçları sunmasının bazı çocuklar açısından kolaylaştırıcı olabileceğini ifade etti.
Aydın, “Bir köpeğin beden dili, insanlarınki kadar karmaşık ve soyut değildir; daha nettir.
Bu öngörülebilirlik, otizmli bir çocuk için güven duygusu yaratabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Bu tür etkileşimlerin göz teması kurma, sıra alma ve sözlü iletişimi başlatma gibi sosyal becerilerin doğal bir motivasyon ortamında desteklenmesine yardımcı olabileceğini belirten Aydın, özel olarak eğitilmiş hizmet köpekleriyle etkileşim konusunda da araştırmalar bulunduğunu söyledi.
Evcil hayvanların çocuk gelişimine yönelik olası katkılarının, her çocuğun veya ailenin evcil hayvan sahibi olması gerektiği anlamına gelmediğini vurgulayan Aydın, ailelerin karar vermeden önce kendi koşullarını değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Çocuğun yaşından çok mizacının ve dürtü kontrolünün dikkate alınması gerektiğini belirten Aydın, öfkelendiğinde canlılara zarar verme davranışı gösteren bir çocuğun henüz evcil hayvan sorumluluğuna hazır olmayabileceğine dikkat çekti.
Ailelerin öncelikle “Biz mi istiyoruz, yoksa çocuğumuz mu?” sorusunu sorması gerektiğini ifade eden Aydın, hayvanın ömür boyu sürecek bakımının maddi ve manevi yükünün de göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti.
Aydın, “Evcil hayvan çocuğa sorumluluk öğretmek için alınan bir ders materyali değil, ailenin yeni bir ferdidir. Eğer ebeveyn, asıl bakımı üstlenmeye gönüllü değilse, o hayvanı eve almamak en doğrusudur” dedi.
Çocukların ekran başında geçirdiği sürenin arttığı günümüzde evcil hayvanlarla geçirilen zamanın ayrıca önem kazandığını belirten Aydın, hayvanlarla doğrudan etkileşimin çocukları pasif ekran tüketiminden çıkararak fiziksel ve duygusal açıdan aktif bir deneyime yöneltebileceğini söyledi.
Parkta köpekle oynamanın çocuğun hareket etmesini destekleyebileceğini ifade eden Aydın, hayvanlarla kurulan karşılıklı etkileşimin empati, sözsüz iletişim ve anlık geri bildirim gibi becerilerin gelişimine katkı sunabileceğini belirtti.
Aydın, evcil hayvanlarla kurulan ilişkinin çocuklar için sevgi, sorumluluk ve sosyal etkileşimin günlük yaşam içinde deneyimlenebildiği doğal bir ortam oluşturabileceğine dikkat çekti.
Yorum Yazın