Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan verilere göre, 2024 yılında merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) faaliyetleri için 178 milyar 580 milyon TL harcandı.
Bu harcama, merkezi yönetim bütçesinin %1,51’ine karşılık gelirken, 43 trilyon 410 milyar 514 milyon TL olan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içerisindeki payı ise %0,41 olarak gerçekleşti.
Bütçe başlangıç ödenekleri baz alınarak yapılan tahminlere göre, 2025 yılı merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge faaliyetlerine 236 milyar 262 milyon TL kaynak tahsis edildi.
Bu ödenek, önceki yıla kıyasla önemli bir artışa işaret ediyor.
2024 yılında merkezi yönetim bütçesinden yapılan Ar-Ge harcamalarının %68,3’ü, genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere aktarıldı.
Diğer harcama kalemleri ise şu şekilde sıralandı:
Endüstriyel üretim ve teknoloji: %9,3
Genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklar): %5,2
Tarım: %4,3
Savunma: %4,0
2025 yılı için yapılan ödenek tahminlerine göre, üniversitelere ayrılan payın %69,5’e çıkması bekleniyor.
Endüstriyel üretim ve teknoloji alanı %7,9 ile ikinci sırada yer alırken; genel bilgi gelişimi (diğer kaynaklardan finanse edilen) %5,4, tarım %4,8 ve savunma %3,6 pay alacak.
2024 yılında merkezi yönetim bütçesinden uluslararası Ar-Ge programlarına 1,03 milyar TL ayrıldı.
Bu kaynağın dağılımı şöyle gerçekleşti:
Uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına gönderilen fonlar: 461 milyon TL
İkili ve çok taraflı kamu Ar-Ge programları: 367 milyon TL
Avrupa çapında yürütülen Ar-Ge programları: 202 milyon TL
2025 yılı için bu alana ayrılan ödenek 1,17 milyar TL’ye yükseldi. En yüksek payı 500 milyon TL ile ikili ve çok taraflı Ar-Ge programları alırken, uluslararası kuruluşlara aktarılan fonlar 475 milyon TL oldu.
Avrupa çapında yürütülen projelere ise 198 milyon TL ödenek tahsis edildi.
Ar-Ge harcamalarının merkezi yönetim bütçesindeki payının ve sektörel dağılımının yıllar içindeki değişimi, Türkiye’nin bilgi ekonomisine geçiş ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda önemli bir gösterge niteliğinde.
2025 tahminleri, kamu destekli Ar-Ge faaliyetlerinin özellikle üniversiteler ve stratejik sektörlerde yoğunlaşacağını ortaya koyuyor.
Köşe Yazarı
